نگرشي جديد بر سازند آبدراز در منطقه شرق حوضه كپه داغ  Fulltext 

[ محمد وحيدي نيا ] - دانشگاه فردوسي مشهد
[ علي اصغر آريايي ] - دانشگاه فردوسي مشهد

خلاصه مقاله:

حوضه رسوبي كپه داغ يكي از واحدهاي زمين شناسي با اختصاصات ساختماني متفاوت از ساير نقاط ايران است كه در شمال و شمال شرق ايران قرار گرفته است. در اين حوضه رسوبات دريايي به طور ممتد و باضخامتي در حدود 6000 متر از ژوراسيك تا اليگوسن بر جاي گذشته شده است.
ناحيه مورد مطالعه در شرق اين حوضه قرار گرفته و در راستاي اين بررسي سه مقطع چينه شناسي به ترتيب از غرب به شرق در روستاي آبدراز و گردنه مزدوران و شرق روستاي پادها اندازه گيري شده است. در تمام اين مقاطع مرز تحتاني سازند آبدراز با سازند آي تامير به صورت ناپيوستگي هم شيب (پاراكونفورميتي) و مرز فوقاني آن با سازند آب تلخ به صورت هم شيب (كونفورم) مي باشد.
ليتولوژي عمده اين سازند را مارنهاي خاكستري متمايل به آبي و شيلهاي خاكستري روشن تا سفيد تشكيل داده و درمجموع داراي سه تا پنج لايه چاكي لايمستون به رنگ سفيد تا خاكستري روشن مي باشد.
از كل نمونه هاي برداشت شده تعداد 37 جنس و 72 گونه ميكروفسيل فرامينيفر و 4 جنس و 3 گونه ميكروفسيل غير فرامينيفر شناسايي شده است. علاوه بر اين ماكروفسيلها 13 جنس و 8 گونه تشخيص دادهشده و بر اساس تجمع فسيلي ذكر شده در محدوده مورد مطالعه 5 بيوزون اصلي شناسايي شده است كه به ترتيب از پايين به بالا عبارتند از :
1- بيوزون A: شامل Rotalipora appenninica واقع در قسمت فوقاني سازند آي تامير
2- بيوزونB: شامل Globotruncana helvica
3- بيوزون C: شامل Globotruncana schneegansi
4- بيوزون D: شامل Globotruncana concavata
5- بيوزون E: شامل Globotruncana Foraicata
بر اساس بيوزوناسيون و مجموعه فسيلي شناخته شده اعم از ميكرو و ماكروفسيلها سن سازند ابدراز در شرق حوضه كپه داغ تورونين – كونياسين و قسمتي از سانتونين تعيين شده است. در ضمن بر اساس مطالعه ميكروفاسيس ها در سنومانين يك محيط شلف كم عمق وجود داشته و در تورونين بر عمق حوضه افزوده شده و سپس در اواحر تورونين و در كل كونياسين عمق حوضه در حال تغيير بوده به طوري كه در زماني كه عمق حوضه زيادتر بود. شيلهاي خاكستري رنگ و زماني كه عمق آن كمتر بود چاكي لايمستونها را بر جاي گذاشته است. در سانتونين مجددا و رفته رفته عمق حوضه زياد شده و اين حالت در قسمت اعظم سازند آب تلخ نيز برقرار بوده است.