بافت و تركيب شيميايي به عنوان دو فاكتور قابل اطمينان در منشاء يابي اكسيدهاي آهن و تيتانيوم تخريبي  Fulltext 

[ عبدالحسين اميني ] - گروه زمين شناسي، دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

مطالعه حاضر بخشي از يك بررسي نسبتا جامع و همه جانبه اي است كه به مظنور تعيين منشاء سازند قرمز فوقاني در دو حاشيه جنوبي و شمالي بخش مركزي حوضه رسوبي آن صورت گرفته است. در اين مقاله استفاده از مشخصه هاي اكسيد آهن و تيتانيوم در تعيين منشاء ماسه سنگهاي سازند مذكور وقابليت اطمينان اين روش در چنين مطالعاتي مورد بررسي قرار گرفته است. اين كانيها به عنوان اجزاء فرعي سازنده چهارچوب سنگ ، فراواني نسبتا بالائي در ماسه سنگهاي سازند قرمز فوقاني داشته و متوسط فراوان آنها بين 2/3 مثبت و منفي 7 درصد تا 6/7 مثبت و منفي 13 درصد در بخشهاي مختلف مختلف منطقه در دست مطالعه تغيير مي نمايد. بافت و تركيب شيميائي به عنوان دومشخصه اصلي در اين كانيها براي تعيين منشاء مورد بررسي قرار گرفته اند. نتايج حاصل از مطالعه حاضر نشان مي دهد كه غالب اكسيدهاي آهن و تيتانيوم به سري هاي محلول جامد ايلمنيت – هماتيت و مانيتيت – اولواسپينل تعلق دارند. بر اساس مشخصه هاي بافتي كانيهاي مطالعه شده، يك منشاء اتشفشاني فرسايش يافته با تركيب حد واسط براي رخساره هاي ماسه سنگي تعيين مي گردد. نتايج حاصل از بررسي هاي انجام گرفته بر روي تركيب شيميائي اين كانيها نيز منشاء با تركيب آندزيت، بازالت تا تراكيت را براي اين سنگها نشان ميدهد. تلفيق نتايج حاصل از اين مالعات با داده هاي حاصل از اندازه گيري جهعت جريانهاي ديرينه سري سنگهاي آتشفشاني ائوسن، مجموعه هاي پراكنده در بخش فوقاني سازند قم و سازند قرمز زيرين را به عنوان منشاء اصلي نهشته هاي حاشيه جنوبي و سري ولكاني كلاستيك ائوسن مياني (سازندكرج) را به عنوان منشاء اصلي نهشته هاي حاشيه شمالي پيشنهاد مينمايد. مقاسه اكسيدهاي آهن و تيتانيوم موجود در رخساره هاي تخريبي در دست مطالعه با انواع مشابه تهيه شده از سنگهاي آتشفشاني ائوسن ، سازند قرمز زيرين، سنگهاي پراكنده آتشفشاني در بخش پاياني سازند قم و توفهاي سبز كرج همبستگي قابل قبولي هم در بافت و هم در تركيب شيميايي نشان مي دهد. چنين مقايسه اي قابليت اطمينان روش مذكور در تعيين منشاء را مشخص مي نمايد.