مطالعه و بررسي توان معدني كانيهاي سنگين در رسوبات ناحيه رودخانه كرخه در استان خوزستان  Fulltext 

[ ساسان لياقت ] - استاديار بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز
[ عليرضا زراسوندي ] - دانشجوي كارشناسي ارشد زمين شناسي اقتصادي دانشگاه شيراز
[ محمدجواد عبدالهي ] -

خلاصه مقاله:

اين مطالعه در حوضه آبريز رودخانه كرخه به جهت شناخت الگوي ژئوشيميايي حاكم بر رودخانه و شناخت عناصر و كانيهاي سنگين موجود در سيستم آن انجام گرفته است، پراكندگي و فراواني كانيهاي سنگين در رسوبات اين رودخانه در دو بخش مطالعات آماري تك متغيره و چند متغيره مورد بررسي قرار گرفت.
از 100 نمونه برداشت شده در منطقه، نتايج بدست آمده از آناليز كيفي كانيهاي سنگين به روش محلولهاي سنگين (برموفرم) براي بيش از 40 كاني، ديفركتومتري اشعه ايكس (XRD) براي 5 نمونه انتخابي (به منظور تاييد آناليز كيفي) و روش فعال سازي نوتروني (NAA) براي 7 نمونه انتخابي (به منظور انطباق عنصري براي نقاط اميدبخش) ، تحت تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند. با توجه به اناليز هاي آماري و مطالعات كاني شناسي معلوم گشت كه اين كاني ها مركب از چندجامعه (بيش از سه جامعه) ژئوشيميايي مي باشند كه از سنگهاي مادر حوضه آبريزي به وسعت بيش از 50 هزار كيلومتر مربع منشا گرفته اند. مقادير ناهنجاري هاي احتمالي براي هر كدام از كاني ها نشان داد كه چند نقطه را مي توان به عنوان مناطق اميدبخش براي اكتشافات تفضيلي طلا، مس و تا حدودي سرب وروي معرفي نموده، همچنين الگوي پراكندگي كانيهاي ايلمنيت، زيركن و گارنت نشان مي دهد كه اين كاني ها بطور يكساني در مسير رودخانه پراكندگي از خود نشان مي دهند و عمدتا ازلحاظ اندازه دانه و گردشدگي شبيه سهتند و گسترشدگي آنها نيز بخاطر مقاومت شيميايي بالاي آنها مي باشد. در اي منطقه معلوم گشت كه تراسهاي قديمي و رسوبات جديد رودخنه تفاوتهاي قابل ملاحظه اي از نظر تنوع كاني ها نشان مي دهند. دكانيهايي از قبيل ايملنيت يا روتيل همراه با هماتيت، گارنت و زيركن همبستگي نسبتا قوي و مستقيمي را از خود نشان مي دهند. عمده كانيهاي سنگين كه در محيط هاي دگرگوني شكل گرفته اند، از محلهايي برداشت شده اند كه رسوبات ، حاصل تخريب وريزش كنگلومراهاي بالادست رودخانه كرخه بوده اند.
با توجه به مطالعات انجام شده مي توان دريافت كه اگرچه احتمالا رودخانه كرخه از لحاظ پتانسيل اقتصادي كانيهاي سنگين در سطح پائيني قرار دارد، ولي چندين نقطه داراي ناهنجاري هاي قابل قبولي از كانه هاي طلا، گالن، گارنت و مس مي باشند كه عمليات اكتشافي تفضيلي دقيق تري را طلب مي كند.