مقايسه ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي چشمه آهكي و چشمه قناتهاي گرانيتي در منطقه شيركوه يزد  Fulltext 

[ محمد زارع ] - استاديار بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز
[ فريدون كرم پور ] - كارشناس ارشد هيدروژئولوژي از دانشگاه شيراز
[ عزت الله رئيسي ] - استاد بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز

خلاصه مقاله:

براي يافتن پارامترهايي كه بتوان با آن، آب چشمه هاي آهكي و گرانيتي (سازندهاي سخت) را از نظر منشأ تفكيك كرد، ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي منابع آب ناحيه شيركوه، با يكديگر مقايسه شده اند. از بين ويژگي هاي فيزيكي، رسانايي الكتريكي(EC) و PH آب هاي آهكي و گرانيتي در محدوده مشابهي قرار مي گيرند. اما دما و بده خروجي چشمه هاي آهكي، محدوده بالاتري نسبت به منابع گرانيتي دارند. اين تفاوت را مي توان به وضعيت هيدروژئولوژيكي دو نوع آبخوان مذكور مربوط دانست. در آبخوان آهكي، به دليل انجام پديده ي انحلال و وجود مجاري باز، آبدهي چشمه ها بيشتر بوده و به علت امكان تبادل دمايي با محيط، دماي آب افزايش مي يابد. همچنين، فاصله ي زياد محل ظهور چشمه هاي آهكي تا محل ذوب برف ( منطقه ي تغذيه )، زمان كافي براي تبادل دمايي و به تعادل رسيدن دماي آب با محيط را فراهم مي كند. از سوي ديگر، در بين پارامترهاي شيميايي اندازه گيري شده، مقادير آنيون هاي اصلي (كلريد، سولفات و بي كربنات ) و كاتيون هاي اصلي ( كلسيم، منيزيم، سديم و پتاسيم ) در آب هاي آهكي و گرانيتي، تفاوت چنداني نشان نمي دهد. تنها پارامتر شيميايي كه مي توان از آن براي تمايز اين دو نوع آب استفاده كرد، ميزان سيليس محلول در آب است. سيليس آب هاي آهكي، در محدوده پايين تري نسبت به آب هاي گرانيتي قرار دارد. علت اين تفاوت، به منشأ متفاوت تأمين كننده سيليس در اين دو نوع سنگ مربوط است. در آبخوان آهكي، سيليس از راه انحلال كانيهاي سيليكاتي رسي موجود در زمينه سنگ و نيز رسوبات موجود در شكستگي هاي آن، تأمين مي شود كه اين كاني ها داراي آهنگ انحلالپذيري بسيار كمي هستند. در حالي كه منشأ اين جزء در سنگهاي گرانيتي، كانيهاي سيليكاتي انحلالپذيرتري مانند پلاژيوكلاز و بيوتيت مي باشد.