مطالعه ژئوشيمي و رفتار عناصر در فرآيندهاي بوكسيت زايي در منطقه هنگام، فيروزآباد  Fulltext 

[ ساسان لياقت ] - بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز
[ حميدرضا نصيب پور ] - بخش زمين شناسي دانشگاه شيراز

خلاصه مقاله:

بي هنجاري غني از آلومينيم (بوكسيت) هنگام، واقع در جنوب غربي فيروزآباد در استان فارس، از نظر ساختاري درزون زاگرس چين خورده و در مرز بين سازندهاي سروك و ايلام واقع است. اين بي هنجاري شامل از 9 لايه ي سنگي مجزا است كه در محدوده اي به وسعت 450 متر مربع در سطح زمين رخنمون دارد و به ترتيب از پايين به بالا شامل:آهك سروك، آهك مارني قاعده اي، بوكسيت پيزوئيدي، بوكسيت زرد، بوكسيت سرخ، مارن آهن دار، آهك مارني سرخ، آهك مارني سفيد و سارند آهكي ايلام است. با توجه به شواهد چينه شناسي-رسوب شناسي، يك وقفه ي رسوبي در زمان تورونين تا سانتونين، منجر به ايجاد شرايطي براي هوازدگي و فرآيندهاي غني سازي عناصر Fe,Al و Ti در منطقه شده است. مطالعات بافتي بر روي مقاطع ميكروسكوپي موجود نشان داد كه بافت هاي موجود شامل انواع بافت هاي پيزوبيدي پليتومورفيك، ائوليتي و برشي شدن دروغين ايت كه بر يك ژنز برجازا و دياژنتيك دلالت مي كنند. در اين مطالعه، براي دستيابي به فرآيندهاي شيميايي درگير در تشكيل اين بي هنجاري و هم چنين شناسايي نقش و رفتار عناصر در فرآيندهاي هوازدگي و نحوه ي تبادلات شيميايي آنها، از روش ژئوشيميايي محاسبات تبادلات جرم (Mclcan 1990) استفاده گرديد. در اين روش، مقادير تبادل جرم عناصر مختلف نسبت به يك عنصر بي تحرك (زيركونيم) كه بيشترين ثبات شيميايي را در فرآيندهاي هوازدگي از خود نشان داده است، محاسبه شده است. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه عناصر K, Mg, Ca, Si و Na در فرآيند هاي حاكم، از محيط خارج شده و عناصر Al, Ti و Fe غني شده اند و در نهايت لايه هاي موجود كاهش كل جرم معادل 3٪.53- براي بوكسيت پيزوييدي، %71.61- براي بوكسيت زرد و ٪53.4- براي بوكسيت سرخ را نشان مي دهند. براساس اين مطالعان، درفرآيندهاي هوازدگي، بر روي آهك هاي سروك، عناصري با تحرك شيميايي داشته اند (Fe,Si, K, Ca, Na و P) از محيط خارج گرديده و عناصر با تحرك شيميايي كمتر( براي مثال Zr, Ti, Al و Y) در محيط تمركز نموده و لايه هاي غني از Al ايجاد كرده است. بررسي الگوي غني شدگي عناصر و محاسبه ي ضريب تجمع نشان داد كه بي هنجاري مورد مطالعه، در دسته ي كانسارهاي تيپ مديترانه اي قرار دارد.