مطالعه مينرال شيمي ، پتروژنز و حرارت و فشار تشكيل پريدوتيتهاي هارزبورژيتي گزيك - شرق ايران  Fulltext 

[ منير مجرد ] - گروه زمين شناسي دانشگاه تبريز
[ محسن موذن ] - گروه زمين شناسي دانشگاه تبريز
[ محمدحسين زرين كوب ] - گروه زمين شناسي دانشگاه بيرجند

خلاصه مقاله:

نمونه هاي پريدوتيتي منطقه گزيك در شرق بيرجند از نوع هارزبورژيتي بوده و بيشتر از اليوين و ارتوپيروكسن تشكيل يافته اند. مقدار كلينوپيروكسن در آنها بسيار اندك است. اليونها با تركيب فورستريتي اكثرا به كانيهاي گروه سرپانيت آلتره شده اند ولي ارتوپيروكسنهاي انستاتيتي نيز كلينوپيروكسن ها كه بيشتر داراي تركيب ديوپسيدي هستند، نسبتا سالم هستند. كانيهاي گروه سرپانتين از جمله ليزارديت و كريزوتيل بجاي بلورهاي اليوين نشسته اند و باعث ايجاد بافت mesh در اين سنگها شده اند. انواع بافتهاي اكسلوشني از كلينوپيروكسن در ارتوپيروكسن ها در اين سنگها ديده مي شود. از تركيب شيميايي اسپينل هاي موجود در اين سنگها براي تعيين نرخ نسبي دذوب بخشي استفاده شده است. عدد كرم در اين كاني حدود 0/42 مي باشد كه نرخ ذوب نسبتا بالا را براي سنگ منشا آن پشنهاد مي كند. علاوه بر اين از اكسلوشن تيغه هاي اسپينلي در پورفيركلاستهاي اليوين بعنوان شاهدي بر كاهش سريع فشار و در نتيجه نرخ ذوب بالا استفاده شده است. براي تعيين حرارت و فشار تبلور اوليه اينسنگها از مادير كلسيم، كرم و آلومينيوم در كلينوپيروكسن ها، ارتوپيروكسن ها و اسپينل ها استفاده شده است. بر اين اساس حرارت 100 درجه سانتي گراد، مثبت و منفي 1050 در فشاري برابر kbar2/3 مثبت و منفي 27 براي هارزبورژيتهاي گزيك بدست آمده است. اين شرايط عمقي برابر 81 km و گراديان حرارتي 45 mw/m2 را براي ماگما چمبر مورد نياز نشان ميدهد. ژئوشيمي اين سنگها با لرزوليتهاي تيپ اقيانوس اطلس و هند مقايسه شده اند و از آن براي تفسير شرايط ذوب استفاده شده است. با توج به اين داده ها نرخ گسترش براي اقيانوس سيستان كه در كرتاسه فوقاني بسته شده است، نسبتا سريع ارزيابي ميشود.