اعلام زنگ خطر در معادن زير زميني توسط سيستمهاي حس بويايي  Fulltext 

[ طاها محسني ] - مهندسي پزشكي، واحد مركز علوم و تحقيقات

خلاصه مقاله:

حس بويايي انسان را، به عنوان يك عامل هشدار دهنده و آژير خطر، مي توان جايگزين زنگ اخبار، آژير (alarm)، بي سيم، بلندگو و … در معادن و تونلهاي سر پوشيده كرد. بنا بر آزمايش ها و تحقيقات، دانشمندان و محققان، 60 نوع بوي مواد مختلف را روي افراد آزمياش كرده اند و به اين نتيجه رسيده اند كه هر فردي با آموزشهاي لازم مي تواند در حدود 15 بوي مختلف را به راحتي تشخيص دهد.
همان گونه كه مشاهده شده است در تونلها و معادن حس بينايي (چشم) درگير كار است. و در اثر سر و صداي زياد (noise) گوش هم درگير است و صداها را نمي شنود و براي مطلع ساختن فرد بايد با لمس كردن و تكان دادن او پيام را به مخاطب رساند و يا طبق قرار و آموزش سه تا پنج بار قطع برق يا چراغهاي چشمك زددن، در فواصل معين براي هشدار (اعلام خطر) استفاده كرد.
حس چشايي و حس لامسه در معدن كاربردي جهت اعلام خطر ندارد. تنها راه حل پيشنهادي از طريق حواس پنجگانه جهت رساندن پيام به مخاطب از راه سيستمهاي حس بويايي مناسب است. براي مثال بوي سوختن چيزي كه به مشام انسان مي رسد به عنوان يك هشدار دهنده خطر آتش سوزي مي تواند استفاده شود. در سيستمهاي گاز شهري و گاز مايع كه نشت بوي آن زياد به مشام نمي رسد، با استفاده از مخلوط موادي ويژه كه انسان به آن حساسيت نشان مي دهد و انسان نشت گاز را به در محل كار و خانه فورا متوجه مي شود كه عكس العمل نشان مي دهد وقبل از وقوع حادثه اقدام به قطع گاز مي كند. بدين ترتيب از حوادث ناگوار جلوگيري به عملمي آورد. لذا مواد ويژه اي كه در برخي از كشورها جهت اعلام خطر مورد استفاده قرار گرفته است و مي توان از طريق كانالهاي هوايي و زه كشي كه در تونلها، و معادن سرپوشيده براي تهيه هوا و گازهاي سمي، متان و … به كار مي رود به داخل كانال هدايت و توسط هواكش دوباره خارج كرد. به محض رسيدن بو به مشام فرد بايد كار را تعطيل كرده و جهت رفع نقص موجود اقدامات لازم را به عمل آورد.