بررسي علل زمين لغزش روستاي هشت مرخ شهرستان قوچان  Fulltext 

[ ابوالفضل كريمي مقدم ] - كارشناس ارشد زمين شناسي دانشگاه تربيت معلم
[ صدرالدين اميني ] - استاد و مدير گروه زمين شناسي دانشگاه تربيت معلم تهران
[ سيدمحمود فاطمي عقدا ] - استاد دانشگاه تربتي معلم - گروه زمين شناسي
[ مجيد مختاري ] - كارشناسي ارشد گروه زمين شناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد شمال تهران

خلاصه مقاله:

روستاي هشت مرخ واقع در 40 كيلومتري جنوبغربي شهرستان قوچان و 25 كيلومتري جنوب شرق شهرستان شيروان در بهار سال 1367 محل زمين لغزش عظيمي بود كه خسارات زيادي ببار آورد. اين روستا برو روي سنگهايي باسن ژوراسيك و كرتاسه بنا شده و از نظر موقعيت زمين شناسي در زون بينالود واقع شده است.
مناطق لغزيده عموما بر روي تشكيلاتي باليتولوژي آهكي و مارني كه درصد دمارن بالايي دارد و همچنين لايه هايي از ژيپس در آن ديده مي شود قرار گرفته اند، كه اين ژيپس ها بعضا استخراج گرديده اند.
روستاي مذكور بر روي دامنه شمالي قرار گرفته كه در اين قسمت شيب دامنه مختلف شيب لايه ها بوده و مجموعا بر روي كنگلومراي هتروژن و قرمز رنگ قاعده كرتاسه واقع شده است كه استحكام زيادي را به اين دامنه داده است. لغزش در دامنه جنوبي اتفاق افتاده است كه شيل لايه ها و دامنه موافق بوده ، بعلاوه وجود اهكهاي شكننده، رس و مارن و خواص پلاسيتيسته رس ها، وجود چشمه هاي فراوان، مزارع و باغات و وجود استخر بزرگي در محل تاج لغزش، باعث راندگي مجموعا 20 كيلومتر از زمين هاي مزروعي به سمت پايين دره شده است، كه از دور منظره جريان گل را دارد.
پس از بررسيهاي دقيق صحرايي و اطلاع از زمين لرزه هاي به وقوع پيوسته در چند روز قبل، علل زير در حادثه شدن اين پديده مهم به نظر مي رسند:
1-1 وجود لايه هاي آهكي، مارني و رسي
1-2 بارندگي شديد
1-3 وجود چشمه هاي فراوان
1-4 هم جهت بودن شيب دامنه با شيب لايه ها
1-5 زلزله هاي متعدد كه ظرف مدت كوتاهي قبل از اين پديده، به وقوع پيوسته اند و همچنين نقش گسلهاي منطقه
1-6 دخالت انسان: به علت ايجاد استخر بزرگي در دامنه و محل تاج لغزش، كه اين امر باعث وروده حجم زيادي آب به داخل لايه هاي مارني و رسي شده و خاصيت پلاستيسيته در آنها ايجاد مي كند.