بررسي زمين لغزش هاي حوضه آبخيز مراغه ساوه  Fulltext 

[ فريدون قديمي عروس محله ] - دانشجوي دكتراي رسوب شناسي دانشگاه تربيت معلم تهران و كارشناس ارشد مديريت آبخيزداري استان مركزي
[ حسن محمدي ] - كارشناس زمين شناسي بخش ارزيابي مديريت آبخيزداري استان مركزي

خلاصه مقاله:

زمين لغزش ها در حوضه هاي آبخيز هميشه مشكل آفرين بوده وساليانه سنگيني را به باغات، اراضي زراعي، واحدهاي مسكوني ، جاده ها، كانالهاي آبرساني و قنوات روستائيان وارد مي سازد. در پاره اي از موارد حركتهاي توده خاك و سنگ باعث تلفات و خسارت جاني نيز مي شود. دخالت انسان در طبيعت با عمليات غير اصولي آبياري، جاده سازي، توسعه كشاورزي در دامنه هاي سست وشيبدار منجر شده تا نيروي نهفته اي كه در اثر شيب، سستي خاك و بسياري از عوامل طبيعي كه بر طبيعت حاكم بوده و حالت پايدار تا نيمه پايدار داشته را ناآگاهانه ، فعال نموده و با دست خود بر خودش ضرر وارد نمايد. لذا لازم است با توجه به فاكتورهاي شناخته شده براي زمين لغزش، پهنه هايي كه پتانسيل براي حركت داشته و يا حركتي را كه امروزه صورت گرفته مشخص نمود. بررسي مورد نظر با دنبال نمودن اهداف فوق در حوضه آبخيز مراغه صورت گرفته كه حاكي از استعداد فراوان منطقه به زمين لغزش است. بطوريكه امروزه در اين حوضه زمين لغزش هايي با مقياس هاي كوچك و بزرگ بفراوان مشاهده مي شود.
زمين لغزش هاي شرق و جنوب سنگك وزمين لغزشهاي جاده ين مراغه و سنگك و نيز شمال حوضه مراغه علاوه بر بسياري از زمين لغزش هاي كوچك، بزرگترين زمينلغزش هايي هستند كه مساحت آنها از 2000 تا 45000 متر مربع متغيرند، در تمامي آنها حركتهاي خاكي، سنگي و سنگي – خاكي مشاهده مي شود. مجموعه عارض طبيعي چون بالا بودن شيب دامنه، سست بودن خاكها و يا طبقات تشكيل دهنده دامنه (مارن، شيل و تراس هاي آبرفتي قديمه و جديد ريزدانه)، برفگير و سيل گير بودن منطقه، همسويي شيب توپوگرافي و شيب طبقه، گسل خوردگي و درزه هاي زياد سنگها و سابقه تاريخي زمين لرزه در محل، به همراه عوارض مصنوعي دست ساخت بشر از قبيل آبياري و آبرساني غير اصولي باغات، مزارع و روستا، رعايت نكردن اصول جاده سازي، گسترش اراضي به سمت دامنه هاي شيب دار از جمله مسائلي هستند كه به نحوي در لغزش هاي فوق دخيل اند. روزانه گل در رسوبات پنجه لغزشي، از بين رفتن اراضي زراعي خصوصا باغات كه درختان از رشه كنده شده اندف قطع شدگي جاده، تخريب جوي انتقال آب كه هميشه بايد مرمت و لايروبي شود، خسارتهاي جاني (هفت نفر) ناشي از سيل با غلظتبالاي رسوب از منطقه داراي زمين لغزش، شسته شدن پاشنه توده لغزش يافته توسط رودخانه كه سبب ادامه فعاليت آن مي شود و بسياري از موارد ديگر كه در متن مقاله مطرح شده در منطقه مشاهده مي شود.ضمنا گستردگي عظيم تراسهاي آبرفتي قديمي با ارتفاع بيش از 50 متر در حوضه، صرفنظر از منشاء فرسايش آبي گوياي حركتهاي توده اي گذشته نيز در حوضه است.