اثرات جريانهاي خرده دار در تخريب و توليد رسوب حوضه هاي آبخيز  Fulltext 

[ فريدون قديمي عروس محله ] - دانشجوي دكتراي رسوب شناسي دانشگاه تربيت معلم تهران و كارشناس ارشد مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام جهاد استان مركزي

خلاصه مقاله:

نمونه هاي زيادي از جريانهاي خانمان برانداز خرده دار در سطح جهان شناخته شده است. در تمامي آنها جريانهاي خرده دار به حركات سريع توده اي و يا به فرايندهاي فوق فرسايش اطلاق مي شود كه به دنبال خود حوادث غير مترقبه اي را براي زندگي بشر، خصوصا كارهاي دست ساخت وي بهمراه داشته است. مكانيسم جريان فوق با توجه به نوع فرسايش، ميزان توليد رسوب و شدت فرسايش بيان مي شود. جريانهاي خرده دار كه به فراوان در مناطق كوهستاني حوضه هاي نسبتا كوچك نواحي نيمه خشك وجود دارند، فرآيند فرسايشي و رسوبگذاري سريع بودده كه در طي چند ساعتف چهره اشكال سطح زمين را ناگهان تغيير ميدهند.
نيروي عظيم فرسايندگي جريانهاي خرده دار، نقش مهمي در تخريب سريع منازل مسكوني، ابنيه و تاسيسات كنار آن داشته كه مثالهاي اثرات تخريبي آن بسيار قابل توجه است. نمونه هاي از رخداد آن در چين و ساير نقاط دنيا شناخته شده كه علاوه بر تغيير چهره زمين با ايجاد اشكال جديدي چون مخروط آبرفتي در انتهاي دره، سطح وسيعي از اراضي زراعي، كانالهاي آبرساني، قنوات، پلها، آبگذرها، جاد ه ها، مسير راه آهن را در عرض چند ساعت تخريب كرده اند.
زمين لغزشها يكي از مهمترين عواملي هستند كه با سست و خرد كردن خاكها و سنگهاي دامنه اي، ضمن افزايش تخلخل و عمق نفوذ توده هاي خاكي، سبب تسريع در ناپايداري دامنه ها و حركتهاي توده اي گرديده كه با بارندگيهاي سنگين، توده هاي خاكي بهم ريخته حركت نموده وجريانهاي خرده دار را تشكيل مي دهند. بررسي آثار جريانهاي اخير در توالي رسوبي تراس هاي آبرفتي رودخانه اي داخل حوضه اي و نيز مخروط افكنه هاي امروزه، اهميتجريانهاي خرده دار ار در گذشته (كواترنري) مشخص نموده و خودشاهدي است مبني بر اين كه حوضه مورد نظر پتانسيل براي جريانهاي فوق داشته، لذا ما را در عمليات اجرايي لازم در حوضه ها آگاه نموده تا هوشيارانه وارد عمل شويم.
ا ين مقاله ضمن معرفي جريانهاي خرده دار و نحوه تشكيل آن به بررسي اثرات تخريبي جريانهاي فوق بر عوارض طبيعي و مصنوعي حوضه هاي آبخيز و نيز اهميت آن از نظر حجم رسوبي كه توليد مي كند، پرداخته است.