تحليل برگشتي و ارائه روش پايدار سازي شيبهاي طبيعي منطقه كوي افسران تبريز  Fulltext 

[ علي كمك پناه ] - همكار گروه ژئوتكنيك موسسه بين المللي زلزله و مهندسي زلزله و عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس
[ بهمن نيرومند ] - عضو هيات علمي دانشگاه خليج فارس، دواس، دانشكده مهندسي

خلاصه مقاله:

طي سالهاي 1994-1993 منازل مسكوني واقع بر شيبهاي طبيعي كوي وليعصر تبريز (كوي افسران) دچار خسارتهاي جزيي و كلي شده بودند. استانداري تبريز نيز در اين قفاصله متوجه معضلي در اين منطقه شده بود ولي به دليل وسعت زياد منطقه، شناسايي اسن معضل كار آساني نبود. در اين منطقه خانه هاي مسكوني يك تا پنج طبقه در قسمتهاي مختلف شيب از بالا تا وسط بدنه شيب ساخته شده كه هگي دچار گسيختگي هايي در سازه باربر وديوارهاي باربر و غير باربر شده بودند. در سال 1994 گروهي از بخش ژئوتكنيك موسسه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله از طرف استانداري تبريز مامور شدند كه علت بروز اين مشكل را شناسايي و راه حل و روشي را ارائه نمايند كه اين وضعيت را محدود و متوقف كند. بعداز چند ماه انجام عمليات مربوط به نقشه برداري ، آزمايشگاه مكانيك خاك ، تحليل مستقيم و برگشتي پايداري شيب ها و تفسيري كه روي اين نتايج انجام گرفت. معلوم گرديد كه بروي چنين خسارتهاي در منطقه به علت لغزش دوراني بزرگي بود كه در كل منطقه با سرعتي بالغ بر Imm/day – 3mm/day انجام مي شد. به دليل فعال شدن اين لغزش بزرگ، لغزشهاي ديگري نيز به وقوع پيوسته بود كه تشخيص آنها در ابتدا پيچيده و نياز به انجام مطالعاتي در اين زمينه داشت. در تحليلهايي كه در زمينه پايداري انجام شده مشخص گرديد ك ه شيب ها درحالت طبيعي و بدون ساخت و ساز بر روي آنها پايدار بودند ولي وجود بارندگي ها در منطقه مي توانست آنها را به استانه لعزش نزديك كند. از طرفي ايجاد خاكريزهايي در قسمت فوقاني شيب براي هموار كردن زمين و ساخت و ساز مجدد اين شيب ها را مستعد لغزش كرده بود به طوري كه بعد از ساخت اين منازل در قسمت فوقاني شيب ها، لغزش به صورت خفيف شروع شده بود و هرچه بر تعداد اين منازل افزوده مي شد حركت توده لغزش يافته سريعتر مي شد. البته وجود بارندگي ها در اين منطقه حركت توده را تسريع مي كرد. روش شدن وضعيت در منطقه كمك بزرگي به ارائه روش خاص پايدارسازي شيب ها كرد. به طوري كه با بررسي روشهاي مختلف، روش بارگذاري روي پنجه شيب، به عنوان اقتصادي ترين و اجرايي ترين روش پيشنهاد گرديد. به موجب اين روش خاكريزي از دامنه شيب به سمت رودحانه (در پايين دست آن) با ارتفاع متغير بين 1 تا 91 متر توسعه مي يافت. اين خاكريز كه حجمي بالغ بر يك ميليون متر مكعب داشت به صورت نواري، پايين دست شيرواني خاكي را پوشش مي داد. در حد فاصل بين رودخانه و خاكريز در روي پنجه شيب از دايكي به ارتفاع 5 متر و با مصالح دانه اي استفاده شد كه در طرح اتي جاده اي از روي دايك و از كنار رودخانه پيش بيني شده بود.