CIVILICA We Respect the Science
(ناشر تخصصی کنفرانسهای کشور / شماره مجوز انتشارات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی: ۸۹۷۱)
عنوان
مقاله

بررسی گستره جغرافیایی و پیشینه تاریخی قنات

اعتبار موردنیاز: ۰ | تعداد صفحات: ۲ | تعداد نمایش خلاصه: ۱۳۹ | نظرات: ۰
سال انتشار: ۱۳۸۳
محل انتشار: همایش ملی قنات
کد COI مقاله: SNCGO01_091
زبان مقاله: فارسی
فایل PDF حاوی متن کامل این مقاله در حال حاضر در سایت موجود نمی‌باشد.

راهنمای دانلود فایل کامل این مقاله

متن کامل این مقاله منتشر نشده و درپایگاه سیویلیکا موجود نمی باشد.

منبع مقالات سیویلیکا دبیرخانه کنفرانسها است. برخی از دبیرخانه ها اقدام به انتشار اصل مقاله نمی نمایند. به منظور تکمیل بانک مقالات موجود، چکیده این مقالات در سایت درج می شوند ولی به دلیل عدم انتشار اصل مقاله، امکان ارائه آن وجود ندارد.

خرید و دانلود PDF مقاله

اصل مقاله (فول تکست) فوق منتشر نشده و یا در سایت موجود نیست و امکان خرید آن فراهم نمی باشد

مشخصات نویسندگان مقاله بررسی گستره جغرافیایی و پیشینه تاریخی قنات

علی محمد گودرزی - دبیر دبیرستان های بروجرد
عشرت محرابی -

چکیده مقاله:

درباره چگونگی پیدایش قنات و زمان ابداع آن به صورت یک روش شناخته شده آبرسانی در تاریخ اخلاقی در بین پژوهشگران وجود دارد زیرا ساختمان قنات در طول تاریخ طولانی خود از نظر شکل و تکنیک ساخت تحولاتی را پشت سر گذاشته است در این مورد تنها می توان گفت که قنات یکی از باداعات و ابتکارات شگفت انگیز بشر است در طول زمانی بیش از چند هزار سال در سرنوشت کشاورزی . آبیاری فلات ایران از یک طرف و شگفتی جوامع و اجتماعات انسانی از طرف دیگر تاثیری به سزا گذاشته است و در بسیاری از نقاط نیمه خشک و بی آب و علف با شروع ساختن قنات ها بوده است که این مناطق دارای جمعیت فراوان و در نتیجه کار و فعالیت در جهت شکوفایی اقتصاد کشاورزی شده اند و نی با از بین رفتن و متروک شدن این قنات ها بوده است که بسیاری از این مراکز از بین رفته اند . یکی از امتیازات این روش آبرسانی ساده بودن ساختمان آن است به نحوی که تقریبا از چند هزار سال پیش تاکنون ساختمان آن تغییر زیادی نکرده و همانطور ساده باقی مانده است و در حقیقت پس از آنکه ساختمان آن شکل ثابت و طبیعی خود را به دست آورده به همان شکل باقی بماند و کمتر دستخوش تبدیل و تحول قرار گرفت. در مورد چرایی پیدایش کاریز به این مسئله باید توجه داشت از زمانی که کشاورزی شکل خاص به خود گرفت یعنی به شکل یک حرفه و شغل خاص و ثابت مربوط به یک قشر از مردم جامعه درآمد نیاز به وجود سیستم های مطمئن آبرسانی نیز احساس شد البته برای رفع این نیاز سیستم های مختلف آبیاری و آبکشی مصنوعی به وجود امد که نمونه های آن در بین النهرین ، دره سند و محوطه های باستانی فلات ایران به صورت های مختلف لوله کشی کانال کشی و نهرهای انحرافی به وجود آمدند و در حقیقت کشاورزان توانسته اند با استفاده از این روش ها آب مورد نیاز خود را به صورت ممئن در دسترس داشته باشند از طرف دیگر در فلات ایران مردم برای برداشتن آب کافی و همیشگی روش های مختلفی را آزموده اند که از جمله می توان به استفاده از آبهای چشمه های طبیعی و رودخانه ها و نیز بنا کردن برکه ها و آب انبارها اشاره کرد اما هیچ کدام از این روش ها برای سیراب کردن مزارع کافی به نظر نمی رسیده است و بنابراین فکر آوردن و منقل کردن آب از منابع دورتر به محل مورد استفاده به خود شکل گرفت برای این کار طبیعتا در ابتدای امر از نهرها و جوی های کوچک و کم طول روباز استفاده می شده است اما عملا این روش یعنی استفاده از جویهای روباز در مورد مسافات طولانی تر به علت تبخیر بیش از حد آب و فراز و نشیب های زمین از یک طرف و پر شدن این جوی ها از خاک و خاشاک به علت وزش بادهای مختلف کویری از طرف دیگر چندان مفید فایده نبوده است. احتمال می رود که اولین بار فکر ایجاد قنات در همین رابطه و برای حل همین مسائل به وجود امده باشد و طبیعتا در این زمان به احتمال بسیار قوی در نیمه دوم هزاره چهارم پیش از میلاد می باید برای کشاورزان ابتدا علم به وجود جریانات آبهای زیرزمینی نیز پیدا شده باشد و آنها با استفاده از همین دانایی شروع به استفاده از آبهای زیرزمینی کرده باشند و در این راه بدون شک ابتدا چاه های عمودی کم عمیق به صورت چاله و بعدها چاه های افقی و به صورت تونل های زیرزمینی کم عمق مورد نظر و استفاده قرار گرفته اند و به این ترتیب کشاورزان توانسته اند به منابع آبهای زیرزمینی دست پیدا کنند. طبیعتا یکی از عوامل اصلی و اولیه پیدایش این روش آبرسانی نیاز شدید به آب زیاد و کافی بوده است و با توجه به این مسئله که در زمان های دورتر فراهم کردن زمین و نیروی انسانی یعنی منبع اصلی تولید مشکل عمده ای به شمار نمی رفته و آسان بوده است تنها عنصر باقی مانده کم یاب به ویژه در فلات ایران آب بوده است برای تامین آب مورد نیاز طبیعتا در وحله اول از وجود آبهای سطحی و تا جایی که امکان داشته است با زدن بند و سدهای مختلف بر روی رودها و جویبارهای کوچک استفاده می شده است اما کمی تعداد این بندها و محدودیت های دیگر به هر حال تهیه آب مورد نیاز به خصوص در مناطقی که رودهای پر آب وجود نداشته اند را بسیار مشکل می نموده است بدون تردید زمان پیدایش قناتها را می توان با آغاز گشترش و پیدایی علوم و صنایع ابتدایی در هزاره سوم پیش از میلاد هم زمان دانست. یعنی در حقیقت زمانی بهره برداری انسان از قنات آغاز شد که وی توانست به دانش های مورد لزوم در این مورد پی برد یعنی به بیان دیگر توانست که فراز و نشیب زمینها را سنجیده و تراز کشیده و مشکل شیب دادن به کف قنات را حل کند و از طرف دیگر قادر به محاسبه گردید و دانسته است که آب قنات به کدام زمین فرو خواهد نشست و نیز از سویی دیگر در این سیر تکاملی از وسایل و ابزارهای گوناگون هر چند ساده (بیل – کلنگ ، جرخ و چراغ) استفاده کرد بدیهی است که بعدها برای تصحیح مسیرها از قطب نما ، شاغول و طراز نیز استفاده شده است و مجموعه قنات با کهریز را به وجود آورده که مانند چشمه های طبیعی در تمام ایام سال آب را به سطح معینی از زمین می رساند کلام اخر در این مقوله آنست که ابداع قنات را می توان یکی از گامهای بسیار اساسی و ارزنده بشری دانست که در پیشبرد کشاورزی و تامین آب مشروب- مناطق نیمه خشک و کم آب- تاثیر بسزا داشته است و چنانچه خواهیم دید این روش آبرسانی تا امروز در خدمت کشاورزی فلات ایران بوده است و چه بسا روستاهایی که وجودشان صرفا به وجود این کاریزها بستگی داشته و خشک شدن این کاریزها به معنای از بین رفتن آنها بوده است

کلیدواژه‌ها:

کد مقاله/لینک ثابت به این مقاله

برای لینک دهی به این مقاله، می توانید از لینک زیر استفاده نمایید. این لینک همیشه ثابت است و به عنوان سند ثبت مقاله در مرجع سیویلیکا مورد استفاده قرار میگیرد:
http://www.civilica.com/Paper-SNCGO01-SNCGO01_091.html
کد COI مقاله: SNCGO01_091

نحوه استناد به مقاله:

در صورتی که می خواهید در اثر پژوهشی خود به این مقاله ارجاع دهید، به سادگی می توانید از عبارت زیر در بخش منابع و مراجع استفاده نمایید:
گودرزی, علی محمد و عشرت محرابی، ۱۳۸۳، بررسی گستره جغرافیایی و پیشینه تاریخی قنات، همایش ملی قنات، گناباد، http://www.civilica.com/Paper-SNCGO01-SNCGO01_091.html

در داخل متن نیز هر جا که به عبارت و یا دستاوردی از این مقاله اشاره شود پس از ذکر مطلب، در داخل پارانتز، مشخصات زیر نوشته می شود.
برای بار اول: (گودرزی, علی محمد و عشرت محرابی، ۱۳۸۳)
برای بار دوم به بعد: (گودرزی و محرابی، ۱۳۸۳)
برای آشنایی کامل با نحوه مرجع نویسی لطفا بخش راهنمای سیویلیکا (مرجع دهی) را ملاحظه نمایید.

مدیریت اطلاعات پژوهشی

اطلاعات استنادی این مقاله را به نرم افزارهای مدیریت اطلاعات علمی و استنادی ارسال نمایید و در تحقیقات خود از آن استفاده نمایید.

مقالات مرتبط جدید

شبکه تبلیغات علمی کشور

به اشتراک گذاری این صفحه

اطلاعات بیشتر درباره COI

COI مخفف عبارت CIVILICA Object Identifier به معنی شناسه سیویلیکا برای اسناد است. COI کدی است که مطابق محل انتشار، به مقالات کنفرانسها و ژورنالهای داخل کشور به هنگام نمایه سازی بر روی پایگاه استنادی سیویلیکا اختصاص می یابد.
کد COI به مفهوم کد ملی اسناد نمایه شده در سیویلیکا است و کدی یکتا و ثابت است و به همین دلیل همواره قابلیت استناد و پیگیری دارد.