[ گزارش اشكال در مقاله | بازگشت | جستجو | ليست كنفرانس‌ها ]

چالش هاي مديريت منابع خاك به عنوان سرمايه ملي، با تأكيد بر راهكارهاي پيشگيري از اتلاف آن  Fulltext 

[ سيد مهدي اميني نسب ] -

خلاصه مقاله:

خاك به عنوان منبع طبيعي تجديد ناپذير، سرمايه ملي و بستر حيات در معرض تخريب بسياري قرار گرفته است. سرعت رشد جمعيت جهان با نسبت 8/1 درصد در هرسال و متعاقب آن ناآگاهي و عدم مديريت مناسب با توجه به توزيع نامتعادل منابع خاك در كره زمين، تلاش انسان به منظور دستيابي به انواع مواد غذائي و محصولات كشاورزي، محدوديت موجود در منابع خاك و سرانه زمين و… اين تخريب و هدر رفت را تشديد نموده است. در كل دنيا، 562 ميليون هكتار از اراضي كشاورزي و 685 ميليون هكتار از زمين هاي مرتعي تحت تخريب شديد خاك قرار دارند. 75 درصد هدررفت خاك در جهان بر اثر فرسايش آبي، 83 درصد بر اثر فرسايش بادي، 90 درصد تخريب شيميائي و 60 درصد تخريب فيزيكي بوده كه بيشترين تخريب خاك در كشورهاي در حال توسعه مي باشد. آلودگي خاك ناشي از دفن زائدات شهري – صنعتي، شور شدن خاك بر اثر مصرف نامعقول كود ها، شخم هاي نامناسب زراعي، از دست رفتن جنگل ها و پوشش هاي گياهي، نامناسب بودن سيستم هاي آبياري و… از عوامل عمده تخريب خاك به شمار مي روند. بيابان زائي در زمين هاي خشك و نيمه خشك كه كشورمان نيز جزو آن ها محسوب مي شود به وقوع مي پيوندد و يكي از پيامدهاي هدر رفت خاك به شمار مي رود. ايران يكي از هفت كشور آسيائي است كه بيشترين ميزان هدررفت خاك را دارد. 20 درصد كاهش قابليت توليد محصول نيز يكي ديگر از پيامدهاي اتلاف منابع خاك در كشور به شمار مي آيد.
در راستاي دستيابي به مديريت پايدار منابع خاك و جلوگيري از اتلاف آن دو استراتژي عمده وجود دارد: 1- احياء خاك ها و اكوسيستم هاي تخريب شده 2- بكارگيري تكنولوژي هاي كشاورزي سازگار و بهسازي آن ها. به منظور نيل به اين استراتژي ها برخي راهكارهاي عملي عبارتند از: الف- جنگل كاري و مديريت پوشش هاي گياهي ب- احياء خاك هاي شور، فاقد مواد مغذي و آلوده ج- توسعه روش ها و سيستم هاي مناسب شخم مثل شخم حفاظتي، بكار گيري مالچ ها و ديگر بقاياي گياهي د- مديريت تلفيقي كود ها, مواد مغذي و استفاده معقولانه از آن ها ذ- استفاده از روش هاي مناسب حفاظت آب شامل آبياري قطره اي، نيمه آبي، بازيابي آب و مديريت سفره آب زير زميني ر- بهبود سيستم هاي زراعي/ توليدي و ….