پهنه بندي حادثه خيزي و آسيب پذيري ناشي از رانش زمين در استان خراسان  Fulltext 

[ نادر اكرامي نسب ] - عضو هيئت علمي دانشگاه شاهد، رئيس موسسه آموزش عالي علمي - كاربردي هلال ايران

خلاصه مقاله:

سرمايه گذاري هاي پايدار انسان روي طبيعت باعث رشد و تداوم پيشرفت جامعه مي شود. اين سرمايه گذاري وقتي شكل پايدار مي گيرد كه ضمانت كافي براي بقا و دوام سيستم و ساختار آن باشد. وقوع پديده اي طبيعي و عدم آگاهي كافي و ضعف برنامه هاي آمادگي براي كاهش آثار زيانبار آن، باعث تلفات جاني و از دست رفتن انسان هاي بي گناه و نيز اتلاف سرمايه هاي ملي ميگردد.
از عمده پديده هاي طبيعي كه در كشور پهناي ايران شاهد وقوع آن هستيم، زلزله و سيل مي باشد كه بخاطر عدم آمادگي صحيح، آثار زيانبار زيادي در هنگام وقوع ايجاد ميكنند. از آثار غير مستقيم اين پديده ها، بروز زمين لغزش ها و ريزش كوه ها و تپه ها مي باشد كه باعث خسارت هاي جاني و مالي فراواني مي گردد.
براي كاهش آسيب پذيري جامعه نياز به پيش بيني و تعيين درجه احتمال وقوع آن و تعيين گستردگي چنين واقعه اي بر اساس آخرين دستاوردهاي علمي جهت برنامه ريزي سرمايه گذاري با لحاظ كردن شرايط و آسيب پذيري مناطق مي باشد.
پهنه بندي آسيب پذيري زمين لغزش درمناطق مسكوني اعم از شهري و روستايي و نيز صنعتي مي تواند نشان دهنده درجه آسيبديري مناطق باشد كه جهت كاهش آسيب پذيري و تعيين نقاط امن براي توسعه پايدار كشور مورد استفاده قرار مي گيرد. اجراي طرح پژوهشي پهنه بندي حادثه خيزي و آسيب پذيري ناشي از رانش زمين دراستان خراسان نيز با همين هدف انجام شده است. اين طرح با استفاده از عكسهاي هوايي، نقشه هاي توپوگرافي و زمين شناسي و بازديدهاي صحرايي و پارامترهاي تاثيرگذار به لغزش مورد مطالعه قرار گرفته است. متغيرهاي موثر در لغزش ازجمله ليتولوژي ، فاصله ازگسل، فاصله از خط القعر، شيب، جهت شيب، كاربري اراضي، بارندگي براي و همچنين اثر مشترك آنها بر يكديگر با استفاده از روش هاي آماري جهت عمليات تحليلي وتعيين رابطه نهايي براي پهنه بندي خطر زمين لغزش مورد استفاده قرار گرفت. متعاقب آن با استفاده از موقعيت شهرها، روستاها و مراكز صنعتي كه در معرض آسيب زمين لغزش قرار مي گيرند، نقشه هاي پهنه بندي آسيب پذيري زمين لغزش استخراج گرديد. كليه اطلاعات در محيط GIS تهيه و قابل بررسي مي باشد.