خرابيهاي سازه اي ناشي از زلزله ها و لزوم سازماندهي عمليات نجات شهري  Fulltext 

[ ساسان عشقي ] - عضو هيئت علمي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله

خلاصه مقاله:

اكثر زلزله هاي گذشته ايران بيشتر از ماهيتي روستايي برخوردار بوده و سازه هاي آسيب ديده و خراب شده عموما سازه هاي يك طبقه خشتي، سنگي و آجري و از نظر سكونت به صورت تك خانوار بوده اند. بعد از وقوع اين زلزله ها، عمليات امداد و نجات بيشتر به صورت خودامدادي و با وسايل ابتدايي نظير بين و كلنگ صورت مي گرفته و به ندرت نياز به عمليات پيچيده جستجو با كمك تجهيزات الكترونيكي و مهارتهاي فني پيچيده نظير مهندسي سازه براي ارزيابي اوليه و يا آواربرداري با كمك تجهيزات مكانيكي پيشرفته بوده است. متاسفانه در حال حاضر در صورت وقوع زلزله در هر يك از شهرهاي بزرگ زلزله خيز ايران مثلا تهران، تبريز و يامشهد با توجه به آسيب پذيري لرزه اي سازه هاي ساختماني آنها، ابعاد خرابيهاي سازه اي بسيار گسترده و تعداد افراد محبوس در آوارهاي ايجاد شده، بسيار زياد خواهد بود. در چنين شرايطي استفاده از روشهاي و گروه هاي نجات و امداد سنتي به قيمت جان انسان هاي زيادي تمام خواهد شد. براي كاهش تعداد قربانيان زلزله با توجه به ساير كشورهاي جهان نياز به سازماندهي عمليات نجات شهري با همكاري تمام سازمانهاي مسئول مي باشد.
عمليات نجات شهري به معني عمليات پيچيده تجهيز و مديريت منابع لازم براي مكان يابي و بيرون آوردن زيرآوارماندگان و مجروحان از ساختمان هايي است كه بطور كلي يا جزئي آسيب ديده اند. اين عمليات شامل سيستمي پيچيده متشكل از افراد دور ديده وسايل تخصصي، ارتباطات به موقع و فرماندهي كارآزموده براي صدور فرامين و نظارت بر اجراي آنهاست. عمليات نجات شهري معمولا نيازمند ارزيابي فني ميزان خسارت و امكانات لازم، بلند كردن آوارها، نفوذ در داخل آوارها، بريدن تيرآهنها و آرماتورها در سطح وسيع و يا انجام همزمان چندين كار كه نياز به هماهنگي حداقل يك تيم نجات ماهر با تجهيزات كافي در هر محل دارد. ابزار و وسايل لازم جهت آواربرداري شهري معمولا شامل شمعكها، مهاربندها، وسايل بلند كننده نظير بالشتكهاي هوا، ابزار هاي بريدن، جرثقيل ها و ژنراتورها و دهها تجهيزات و وسايل كوچك و بزرگ ديگر است. در اين مقاله نتايج بخشي از يك پروژه تحقيقاتي گسترده در اين زمينه عنوان گرديده و پيشنهاداتي به منظور سازماندهي و آموزش هاي لازم براي عميات نجات شهري در زلزله ها ارائه خواهد شد.