بررسي مقايسه اي روشهاي برآورد خطر زمينلرزه و پيشنهاد راهكار مناسب براي برآورد خطر زمين لرزه در ايران  Fulltext 

[ نوربخش ميرزائي ] - عضو هيئت علمي موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

هدف از برآورد خطر زمين لرزه ، ارزيابي منطقي پارامترهاي جنبش زمين (بيشينه شتاب، بيشينه سرعت، شدت وغيره) در ساختگاه مورد نظر، بر اثر رويداد زمين لرزه در چشمه هاي بالقوه زمين لرزه است. روشهاي برآورد خطر زمين لرزه را مي توان به سه دسته تقسيم كرد:
1- روش تجربي – آماري (Empirical statistical)
2- روش قطعي (Deterministic)
3- روش احتمالاتي (Probailistic)
روش تجربي – آماري ساده ترين راه براي ارزيابي خطر زمين لرزه است كه مبتني بر آمار زمين لرزه هاست. در اين روش، مراكز زمين لرزه هاي گذشته مستقيما تعيين كننده زلزله خيزي است و احتمال جنبش زمين زمين در آينده، برابر با ميانگين فراواني رويداد زمين لرزه هاي گذشته مي باشد. فرض بنيادي در اين روش اين است كه زمين لرزه ها در مكانهايي اتفاق خواهند افتاد كه قبلا رخداد زمين لرزه را تجربه كرده است، بنابراين، رويداد زمين لرزه اي با بزرگي قابل توجه در مكاني جديد، ارزيابي هاي انجام شده قبلي را مختل خواهد كرد. در روش قطعي، از چشمه هاي زمين لرزه (معمولا گسلهاي با توان جنبش) به طور منفرد، ابعاد آنها و ارتباط آنها با تكتونيكي ناحيه اي و زمين لرزه هاي گذشته، براي ارزيابي بيشينه جنبش زمين در ساختگاه مورد نظر استفاده مي شود. چون پيچيدگي طبيعت به گونه اي است كه با دانش كنوني نمي تواند در كنترل انسان قرار گيرد و محل وقوع زمين لرزه هاي آينده بدقت قابل پيش بيني نيست، روشهاي احتمالاتي بعنوان پاسخ عملي براي پيش بيني زمين لرزه و برآورد خطر زمين لرزه بكار گرفته مي شود. در روش احتمالاتي، اثر توام چشمه هاي لرزه اي متعدد بر ساختگاه بررسي مي گردد و بعلاوه عدم قطعيت در پارامترهاي مختلف را مي توان در محاسبات دخالت داد. روش احتمالاتي برآورد خطر زمين لرزه رايج ترين روش مورد استفاده براي اهداف كاربردي است. در روش مرسوم برآورد خطر زمين لرزه به روش احتمالاتي برآورد خطر زمين لرزه و برآورد خطر زمين لرزه بكار گرفته مي شود. در روش احتمالاتي، اثر توام چشمه هاي لرزه اي متعدد بر ساختگاه بررسي مي گردد و بعلاوه عدم قطعيت در پارامترهاي مختلف را مي توان در محاسبات دخالت داد. روش احتمالاتي برآورد خطر زمين لرزه رايج ترين روش مورد استفاده براي اهداف كاربردي است. در روش مرسوم برآو.رد خطر زمين لرزه به روش احتمالاتي، نخستين مرحه اساسي، تعيين چشمه هاي زمين لرزه و دومين مرحله اساسي، تعيين پارامترهاي لرزه خيزي در هر چشمه لرزه اي است. به علت كمبود داده هاي زمين لرزه، اينروش در عمل با مشكلاتي مواجه است، لذا براي غلبه بر اين مسائل، روش احتمالاتي اصلاح شده توسط دانشمندان چيني ارائه شده است كه در آن پارامترهاي لرزه خيزي را ابتدا در ايالت لرزه زمين ساختي تعيين نموده وسپس با استفاده از مفهوم تابع توزيع فضايي (Spatial distribution function) پارامترهاي لرزه خيزي در هر ايالت به چشمه هاي زمين لرزه اي واقع در آن نسبت داده مي شود. كاربرد روش اصلاح شده در ايران به عنوان راهكاري مناسب براي غلبه بر كاستي اطلاعات پايه مورد توجه قرار گرفته است.