نقش و جايگاه سازمانهاي غير دولتي در ارائه خدمات عام المنفعه و بشر دوستانه در دنياي امروز با تاكيد بر ارائه خدمات امداد و نجات  Fulltext 

[ عبدالرضا شاهرضائي ] - پزشك عمومي، مدير عامل جمعيت هلال احمر استان كرمانشاه
[ فرشته گازرپور ] - كارشناس ارشد مديريت خدمات بهداشتي درماني (MSPH)، كارشناس دانشگاه علوم پزشكي كرمانشاه

خلاصه مقاله:

هدف از ارائه اين مقاله، بيان گستره نقش سازمانهاي غير دولتي و نفوذ قابل توجه آنها درجامعه كه منجر به كاهش نقش دولت مي گردد و اينكه سازمانهاي غير دولتي مي توانند شركاي نوپاي دولت در عرصه هاي خدمات داوطلبانه، بشر دوستانه، عام المنفعه و امداد و نجات محسوب گردند، مي باشد.
به منظور چگونگي ورود سازمانهاي غير دولتي درحوزه هاي خدمات داوطلبانه و امداد و نجات، منابعي در خصوص تاريخچه، ساختار، انواع ويژگي و كاركردهاي مختلف سازمانهاي غير دولتي بررسي گرديد و با توجه به وجود سازمانهاي غير دولتي با كاركردهاي مختلف تصويه هايي در خصوص ورود آنها و همكاري با كميته امداد و نجات داده شده. همچنين چگونگي ايجاد سازمانهاي غير دولتي با هدف فعاليت درزمينه امداد و نجات توسط جوانان در قالب «طرح برگزاري كارگاه هاي توانمندسازي جوانان براي ورود به عرصه سازمانهاي غير دولتي امداد و نجات» پيشنهاد گرديد.
در منابع و ماخذ مختلف سازمانهاي غير دولتي، انجمن هاي خيريه حمايتي، انجمن هاي علمي و تخصصي، اتحاديه هاي كارگري و صنفي، تعاوني ها، صندوق هاي كمك رساني (قرض الحسنه) و حتي احزاب سياسي و مطبوعات از جمله نهادهاي جامعه مدني محسوب شده و نقش و كاركرد هر يك جداگانه تعريف شده است.
بخش جامعه مدنيف همه آن ساختارهاي حقيقي و حقوقي است كه در جهت توسعه كشورها و با اهداف غير انتفاعي و عام المنفعه تلاش مي نمايند. گرچه سازمانهاي غير دولتي بيش از يكصد سال پيش در ايران وجود داشته است، اما نهضت جامعه مدني در ايران مجددا ؟؟؟ گرفته رو به ررشد است، زيرا صاحبنظران اعتقاد دارند كه درقرن بيست و يكم، بدون مشاركت سه بخش دولت، بخش خصوصي و جامعه مدني اداره جوامع و كشورها ناممكن خواهد بود. بدين لحاظ است كه مي توان و بايد بحث جامعه مدني را از ديدگاه تاريخ در چارچوب نهاد غير دولتي و سنيت، خيزيه و كمك رسان آغاز نمود و سپس در زمان معاصر به اشكال نوين مشاركت ساختار يافته مردمي در قالب ساير نهادهاي جامعه مدني پرداخت.
سازمانهاي عير دولتي صرفا به مختص گروه و قشر خاصي نمي باشد و امكان حضور تمام يافراد در عرصه هاي رشد و توسعه كشور ميسر شده است، به گونه اي كه برخي از آنها بدون وابستگي به دولت و بصورت غير انفاعي، عام المنفعه با تشكيلات سازمان سافته و در جهت اهداف و موضوعات متنوع فرهنگي، اجتماعي و خيريه اي، تخصصي و صنفي در حال فعاليت هستند و معدودي از آنها نيز در زمينه هايي مانند توسعه، محيط زيست، امور حمايتي، آموزش زنان و جوانان و آسيب هاي اجتماعي فعاليت مي نمايند. حال با توجه به فراهم شدن زمينه براي مشاركـ، بدون ترديد سازمانهاي غير دولتي مي توانند در راستاي پيشگيري برخي پديده هاي اجتماعي دنياي امروز چون مبارزه با فقر و بيكاري، اعتياد، ايدز و حتي كمك رساني بهنگام حوادث طبيعي همچون سيل، زلزله، طوفان و … و نيز حوادث ساخته بشر مانند جنگ فعاليت نمايند.
با تمامي اين تفاصيل، سازمانهاي غير دولتي مي توانند با ادبيات و گفتماني مردم سالار در مسير خدمات داوطلبانه، بشر دوستانه و امداد و نجات گام بردارند. اما اينگونه سازمانها نيازمند عزم جدي هستند تا پتانسيل هاي عظيم را در مبارزه با پديده هاي نابهنجار، فعاليت هاي عام المنفعه ، خدمات بشر دوستانه و حتي امداد و نجات مهيا كنند بنحوي كه براي اينگونه خدمات، استراتژي مدون، افقهاي مشخص و هدفمند ترسيم نمايند. در هر حال، وجود و ثوبت نهادهاي برآمده از متن جامعه، يگانه نسخه گريز اجتماع از چالش ها و بحرانهاي هزاره سوم مي باشد.
فعاليت در سازمانهاي غير دولتي با اهداف بشردوستانه، امداد و كمك رساني مي تواند به مشورت دهي ، تدوين، توصيه و تاثيرگذاري بر فعاليتهاي مشابه در دولت منجر گردد.
براي خدمات موثر عام المنفعه ، داوطلبانه و امدادي از طريق تشكلها، توصيه هاي زير ارائه مي گردد:
1- دخالت دادن سازمانهاي غير دولتي در مراحل تصميم سازي و تصميم گيري خدمات داوطلبانه و امدادي
2- لزوم تمركز زدايي و ضرورت برنامه ريزي غير متمركز در خدمات امدادي
3- لزوم افزايش ارتباطات و اطلاعات از طريق رسانه ها در خصوص خدمات داوطلبانه و امدادي
4- تقويت روحيه داوطلبانه ناشي از ارزشها، باورهاي ديني از طريق مركز امور جوانان جمعيت هلال احمر
5- برگزاري كارگاه هاي آموزشي و اطلاع رساني سازمانهاي غير دولتي با تاكيد بر ايجاد سازمانهاي غير دولتي امداد و نجات