مديريت امداد و ضرورت پهنه بندي ناپايداري دامنه ها (مطالعه موردي: پهنه بندي ناپايداري دامنه ها در شهرستان سنندج)  Fulltext 

[ منيژه قهرودي تالي ] - دكتراي ژئومرفولوژي، استاديار دانشگاه تربيت معلم و مدير مركز GIS جهاددانشگاهي واحد تربيت معلم
[ شهرام محمدي ] - كارشناس ارشد ژئومورفولوژي

خلاصه مقاله:

كشور ايران شامل مجموعه پيچيده اي از رشته كوههاي به هم تنيده است. ناحيه اي با ناهمواري هاي شديد كه كوه عنصر اصلي سيماي سرزمين در آن است. در دامنه هاي كوهستان هركجا كه شرايط زيستي مهيا بوده، انساني سكني گزيده و روستاها وشهرها بتدريج شكل گرفته اند. بطوريكه اكثر روستاها و شهرهاي ايران در نواحي كوهپايه اي واقع شده است.
بسياري از دامنه ها در نواحي كوهستاني در شرايط ناپايداري قرار دارند و رخداد پديده هايي همچون زلزله، دامنه هاي ناپايدار را مجبور به سقوط مي نمايد. براي مثال زلزله 31 خرداد ماه 1369 در منجيل باعث ايجاد پديده هاي لغزش گلديان (رودبار) و لغزش فتلك شده است و توده هاي عظيمي از سنگ و خاك را بر سر سكونتگاه هاي انساني ريخته است.
رخداد پديده هاي با شدت كم اگرچه در نواحي هموار بالقوه خطرزا نيستند، ليكن در نواحي كوهستاني سوانح ناگواري را ايجاد مي نمايد. بطورمثال مهارآبهاي سطحي يا زير زميني اگرجه براي دشتها نعمت به همراه داردف اما در نواحي كوهستاني سبب روان شدن جريانهاي گلي و فعال شدن سولي فولكسيون مي گردد. احداث جاده ها در نواحي كوهستاني اگرچه سبب ايجاد ارتباط ميگردد، اما ناپايداري دامنه ها، سقوط بهمن ها، ريزش كوهها در نتيجه مدفون شدن سكونتگاه هاي نواحي كوهستاني در زير خروارها سنگ و خاك و برف مي شود. تغييرات اقليمي، گرماي زودرس در بهار و همراهي ذوب برفها و بارانهاي بهاري در نواحي كوهستاني از يك طرف و اشغال مسير مسيل ها توسط انسان از سوي ديگر، همراهي سيل و سقوط دامنه ها را براي ما به همراه داشته است. لذا با توجه به دامنه هايي كه توسط سكونتگاه هاي انساني اشغال شده است، در مديريت و برنامه ريزي امداد در ايران ضروري مي نمايد كه در اين خصوص ، پهنه بندي ناپايداري دامنه ها در نواحي كوهستاني و تعيين نقاط امن جهت امدادرساني، از اقدامات اوليه باشد.