سوانح زيست محيطي در ايران و پيامدهاي ناشي از آن، شيوه هاي پيشگيري و مقابله و برنامه ريزي  Fulltext 

[ رضا مهربان ] - مهندسي مكانيك - حرارت و سيالات

خلاصه مقاله:

سوانح زيست محيطي در ايران شامل دوبخش طبيعي و غير طبيعي مي باشد . سوانح طبيعي بصورت تصادفي بر اساس پديده هاي جوي و درون زميني و… حادث مي گردد و موجب تلفات جاني و سارت مالي فراوان شده و هر ساله در بخشهايي از كشور رخ مي دهد و دولت نيز بايد هزينه و بودجه اي را بابت حوادث غير مترقبه پيش بيني نشده منظور نمايد. و مردم نيز شاهد حوادث تلخ و ناگوار بوده و متحمل زيانهاي اقتصادي فراوان گردند و هيچ اقداماتي جهت جلوگيري از اين پديده وجود نداشته و فقط مي تواناقدامات پيشگيرانه و مقابله با اينگونه سوانح انجام داد. (بخصوص در احداث بنا و تاسيسات و …) در زمينه سوانح غير طبيعي كه از فعاليتهاي جامعه نشات مي گيرد، در هر روز و ساعت و حتي هر لحظه در جاي جاي ايران، شاهد حوادث ناگوار زيست محيطي از عملكرد نادرست مردم ميباشيم. اين امر ناشي از بي دقتي و كم توجهي مسئولين و فرصت طلبي عده اي از صاحبان توليد و حرف مي باشد كه آثار تخريب آن به مراتب بيشتر از سوانح طيعي مي باشد.
هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي و شناخت انواع سوانح زيست محيطي و آثار و پيامدهاي آن در جامعه و راههاي پيشگيري و مقابله بر اساس برنامه ريزي قبلي مي باشد و بدنبال آن، ميزان آشنايي مردم از سوانح زيست محيطي و پيامدهاي آن مورد نظر قرار گرفته و اطلاعات و داده هاي مورد نياز از طريق مشاهده و مصاحبه و با استفاده از روش كتابخانه اي جمع آوري شده است. تحليل توصيفي داده ها از طريق آمار توصيفي (جداول توزيع فراواني و درصدها) و بر اساس اسناد و كتب معتبر موجود انجام گرفته است.
با توجه به زياد بودن سوانح و رشد سريع آن و جهت جلوگيري از آنها تا حد ممكن و استفاده بهينه از بعضي از سوانح طبيعي و غير طبيعي، نياز به برنامه ريزي درست و قابل اجرا در سطح ملي مي باشد و بدليل شناخت بسيار كم مردم از آثار منفي سوانح غير طبيعي و فرصت طلبي و سوء استفاده تعداد زيادي از عوامل توليدي و خدماتي و … در سطح كشور كه بطور آگاهانه و درمواردي ناآگاهانه از پيامدهاي ناگوار اقدامات خود، مسبب عوارض غير قابل جبران در كشور مي شوند، جا دارد كه مسئولين اقدامات اساسي و بنيادي و شتابدار انجام دهند.
سوانح زيست محيطي در ايران زياد و متنوع و آثار تخريبي آن گاه غير ملموس و غير قابل اندازه گيري بوده و سنجش مادي ميزان ضايعه ناشي از بلاياي غير بسيار بالاتر از حد قابل تصور است و بطور تقريب حدود 6-10 درصد درآمد خانواده ها و دركل كشور به اين امر اختصاص مي يابد. تلفات جاني مربوط به سوانح كه ساليانه در حدود 30-50 هزار نفر و مجروحين و مصدومين به مراتب بيشتر از ارقام مي باشد، قابل سنجش نبوده و محسوب نگرديده است. ميزان آشنايي مردم نسبت به سوانح و پيامدهاي آن بسيار كم است. لذا ضرورت دارد كه مسئولين و بخصوص سازمان حفاظت محيط زيست در زمينه ارتقاء سطح فرهنگ زيست محيطي جامعه و برنامه ريزي در جهت پيشگيري هاي بنيادي از سوانح، اقداماتي انجام دهنده و از اجراي كارهاي گذرا و موردي اجتناب نمايند و فعاليت ارگانهاي ذيربط فقط در زمان بروز سانحه و مدتي بعد از آن خلاصه نگردد.