فشارهاي رواني شديد، پي آمدها و برخي شيوه هاي مقابله اي (با نگاهي به عوارض باقي مانده از زلزله استانهاي شمالي ايران بر دانش آموزان دبيرستاني)  Fulltext 

[ ايرج شاكري نيا ] - كارشناسي ارشد روانشناسي، عضو هيئت علمي گروه روان شناسي و مدرس دانشگاه گيلان

خلاصه مقاله:

حوادث و رويدادهاي خطرناك همشيه زندگي و هستي انسان را در معرض آسيب قرار داده اند. سيل، زلزله آتشفشان ، پديده هاي طبيعي غير قابل كنترل هستند كه انسانها در همه اعصار و قرون در مقابل آنها آسيب پذير بوده اند، پديده هايي كه به آنها فجايع يا بلاياي طبيعي گفته مي شود. با پيشرفت فن آوري انسان قادر شد بسياري از اين پديده ها را تا حد بسيار زيادي تحت كنترل گيرد اما هنوز كاملا در برابر آسيبهاي ناشي از اين خطرات مصون نيست.
يكي از شاخه هاي علم روان شناسي، خود را متولي مطالعه و پژوهش در زمينه اثرات محيط فيزيكي بر زندگي انسان مي داند كه ازآن به روانشناسي محيط نگر تعبير مي شود. روان شناسان اين حوه از جمله موضوعاتي را كه مورد مطالعه قرار مي دهند، فشارزاهاي رواني شديد يا فجاع است. آنها تلاش ميكنند كه تاثيرات فجايع را شناسايي كرده و راهكارهاي مقابله و سازگار شدن با آن را معرفي كنند. اين مقاله نيز تلاش مي كند تا به مفاهيم روان شناسي محيط نگر از قبيل فشارهاي رواني، طبقه بندي فشارهاي رواني، فجايع ، جمعيت فاجعه زده، پي آمدهاي فجايع بر بزرگسالان و كودكان، روشهاي مقابله و سازگار شدن با پيامدهاي فجايع بپردازد.
در مقاله بخشي از يافته هاي تحقيق بر بازماندگان زلزله گيلان نيز مورد اشاره قرار گرفته است. در اين تحقيق كه به كمك و راهنمايي جناب آقاي دكتر نوربالا انجام گرفته بود، وضعيت روان شناختي 302 دانش آموز مناطق مختلف استان گيلان (شهرهاي رشت، رودبار، منجيل و لوشان) كه به نوعي تحت تاثير فاجعه زلزله قرا رگرفته بودند، با آزمون SCL90 مورد مقايسه قرار گرفتند. نتيجه نشان داد كه:
1- ددانش آموزان مناطق زلزله زده از پيامدهاي روان شناختي زلزله در رنج هستند.
2- دختران دانش آموز مناطق زلزله زده بيشتر از پسران همان مناطق از پيامدهاي زلزله در رنج هستند.
3- تفاوت بين دانش آموزان مناطق زلزله زده در متغيرهاي زير آوار بودن و سابقه بيماري هاي رواني در خانواده معني دار نيست.