مديريت آمادگيها در برابر حوادث بيوتروريستي  Fulltext 

[ محمدحسن شاه حسيني ] - دكتراي بيوتكنولوژي، عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع)

خلاصه مقاله:

سابقه كاربرد عوامل بيولوژيك درجنگ و عمليات بيوتروريستي به 6-3 قرن قبل از ميلاد مسيح بر مي گردد. از همان ايام قديم مشخص شد كه اين نوع عوامل به مقدار زيادي قابل دسترس، خاموش و غير قابل آشكار كردن مي باشند. از سنوات خيلي گذشته دريافت شد كه عوامل بيولوژيك و توكسيني حتي درمادير ميكروگرم داراي خاصيت كشندگي و ناتوان سازي مي باشند. تنفس مقادير كم اين عوامل موجب ابتلاء درصد بالايي از جميعت مي شود، لذا جنگ بيولولژيك و بيوتروريسم يكي از انواع مرگ دسته جمعي و يك تهديد باقوه و بالفعل مي باشد.
بيوتروريسم را اينگونه تعريف كرده اند، كاربرد ميكروارگانيسمها يا توكسينهاي مشتق از عوامل زنده به طور عمد، براي ايجاد مرگ يا بيماري در انسانها، حيوانات يا گياهان.
سلاحهاي بيولوژيك درحال حاضر به عنوان يك تهديد جدي جهاني تلقي مي شوند. شايد تاكنون تاكيد اصلي در مورد سلاحهاي بيولوژيك در كاربرد ميكروارگانيسمها وتوكسينها بعنوان سلاح در خنگ و صحنه نبرد بوده است اما در حال حاضر اين تهديد بيشتر افراد عادي وشهروندان را مورد مخاطره قرار داده و بنابراين نياز به آمادگيها و تواناييهاي وسيع و متنوع درحفاظت از مردم عادي و بسط آمادگيهاي در زمينه هاي مختلف عمليات بيوتروريستي وجود دارد . با رشد و توسعه شبه بيوتروريسم و در نظر گرفتن پيامدهاي بهداشتي، درماني، رواني، اجتماعي و اقتصادي آن، مردم عادي و شهروندان روز به روز بيشتر مورد هدف اين چنين عمليات تروريستي قرار دارند.
پاسخهاي متعدد براي اين سوال وجود دارد كه چرا بايد درباره جنگ هاي بيولوژيك و بيوتروريسم بيشتر دانست؟ از بين اين دلايل مي توان به مواردي همچون ناپيدا بودن، پتانسيل بالاي آنها در عمليات بيوتروريستي ، نياز به مقادير كم عوامل، آساني نوعا توليد و پخش آنها ، بي بو بودن، بي مزه بودنف دسترسي آسان، پيامدهاي درماني، بهداشتي، رواني، اجتماعي و اقتصادي بكارگيري انها و بسياري دلايل ديگر اشاره نمود.
تعدادي از ميكروارگانيسم ها و توكسينهاي مشتق از عوامل بيولوژيك به دليل داشتن معيارهاي يك عامل بيولوژيك جنگي يا تروريستي داراي پتانسيل كاربرد در جنگهاي بيولوژيك و عمليات بيوتروريستي، به عنوان يك حربه جنگي يا جهت ترور، رعب و وحشت بوده و مي توان با امكانات كم به شكل وسيع آنها را توليد نمود. پخش به شكل آئروسل چنين عواملي موجب آسيبهاي جدي وگسترده به شكل مرگ و مير و ابتلاء در بين شهروندان عادي مي گردد. اگر اين عوامل بوسيله تروريستها در عمليات بيوتروريستي به كار گرفته شوند، باعث مختل شدن سيستم بهداشت عمومي و درمان شده و لذا آمادگيهاي از پيش تبيين شده در برابر چنين حملاتي نياز به آمادگيها در قبل از اين بحران دار. كاربرد بخي از عوامل بيولوژيك مانند باسيلس آنتراسيس (سياه زخم) ، سم بوتولينوم (مسموميت كشنده بوتوليسم) ، يرسينياپستيس (طاعون)، فرانسيسلاتولارنسيس(تولارمي) ، ويروس واريولا (آبله)، ويروسهاي مولد تبهاي خونريزي دهنده (همچون ابولا، ماربورگ) به دلايل متعدد در جنگ بيولوژيك و عمليات بيوتروريستي بيشتر مطمع نظر است. آزادسازي اين چنين عواملي كه شناسايي آنها در چند ساعت يا حتي چند روزه اول كاربرد، در خيلي از كشورها غير ممكن است ، موجب آسيبهاي جدي و ابتلاء و مرگ و مير فراوان در جامعه شده و بنابراين سيستم هاي امدادي و بهداشت عمومي به عنوان اولين خط مبارزه و پاسخ بايستي كه از قبل داراي آمادگيهاي لازم باشند. با آمادگيهاي مناسب مي توان طبيعت شيوع بيماريها و حدودآن را تعيين هويت نموده و ازاين طريق موجب محدود شدن تلفات و ابتلا گرديد. خوشبختانه براي تعدادي از عوامل بيوتروريستي، درمان و پيشگري پزشكي وجود داشته و از اين طريق مي توان ميزان مرگ و مير را تا حد زيادي كاهش داد. ملزومات پزشكي اعم از دارو واكسن، تداركات و پرسنل متبحر و آموزش ديده، از اصول اساسي مبارزه با خوادث بيوتروريستي يا جنگهاي بيولوژيك است اما در حوادث عظيم بيوتروريستي اين امكانات مشخصا كفاف شرايط بحراني را نمي دهد، لذا افزايش امكانات و آمادگيها در برابر حوادث بيوتروريستي يك امر مهم و حياتي است . در اين مقاله سعي شده تا راجع به آمادگيها در حوادث بيوتروريستي با توجه به ابعاد مختلف آن بحث گردد.