بررسي ايستارها و راهبردهاي مقابله رواني كشاورزان استان فارس هنگام خشكسالي

[ غلامحسين زماني ] - دانشيار بخش ترويج و آموزش كشاورزي، دانشكده كشاورزي، دانشگاه شيراز
[ كيومرث زرافشاني ] - عضو هيات علمي گروه ترويج و توسعه روستايي، دانشكده كشاورزي دانشگاه رازي،دانشجوي دكتري ترويج و آموزش كشاورزي دانشگاه شيراز
[ خديجه مرادي ] - كارشناس ارشد توسعه روستايي، دانشكده كشاورزي ، دانشگاه رازي، كارشناس آموزشي گروه ترويج وآموزش كشاورزي دانشگاه رازي

خلاصه مقاله:

از مجموع 40 بلاي طبيعي رايج و مطرح در جهان 31 مورد آن در ايران اتفاق مي افتد و در اين ميان خشكسالي بيشترين سهم را داراست. در بين همه بلاياي طبيعي، خشكسالي بيشترين سهم را داراست. در بين همه بلاياي طبيعي، خشكسالي بزرگترين اثر بالفعل اقتصادي و رواني را داشته و مي تواند بيشتري تعداد مردم را تحت تاثير قرار دهد. شناخت شرايط رواني و چگونگي بازتاب فكري و واكنش كشاورزان هنگام مواجهه با خشكسالي مي تواند مبنايي براي ارائه راهكارهايي موثر به منظور اتخاذ تصميم هايي عملي تر، عقلايي تر ونهايتا مفيدتر در راساي كاهش زيانهاي حاصله از خشكسالي بر توليدات كشاورزي و همچنين در آمد زارعين باشد. مطالعه حاضر با هدف تعيين ايستارها و راهبردهاي مقابله رواني كشاورزان با بلاياي خشكسالي در استان فارس با روش تحقيق پيمايشي صورت گرفت. نمونه آماري مورد مطالعه 360 كشاورز از سه منطقه با شدت هاي خشكسالي متوسط، زياد و خيلي زياد بود كه با روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي انتخاب گرديد و در مجموع 6 شهرستان اين استان را پوشش مي دهد. نتايج تحقيق نشان داد كه اكثر كشاورزان مناطق موردمطالعه، خشكسالي را خطري (نگرش تهديدزا) در از دست دادن منابع خش تلفي مي كردند. بيشترن منابعي كه از ديد كشاورزان دچار تهديد يا آسيب مي شوند به ترتيب عبارتند از منابع فيزيكي، منابع پيراموني، منابع شخصي ومنابع انرژي زا، نتايج اين مطالعه همچنين نشان دا كه منابع تاثيرگذار بر نگرش چالش زايي كشاوزان به ترتيب عبارتند از منابع شخصي،‌ پيراموني، انرژي زا و فيزيكي، همچنين اولويت راهبردهاي مقابله رواني كشاورزان هنگام مواجهه با پديده خشكسالي به ترتيب عبارتند از راهبرد «ارزيابي مثبت خودكنترلي، جلب حمايت هاي اجتماعي، فاصله گرفتن، حل مسئله مسئوليت پذيري، برخورد مستقيم ، انكار، نهايتا توصيه هاي عملي بر اساس يافته هاي اين مطالعه ارائه گرديده است.