راههاي كاهش خسارتهاي مالي و جاني ناشي از زلزله به طريق مديريت قبل از بحران

[ محمدرضا عدل پرور ] - عضو هيئت علمي دانشگاه علم و صنعت ايران، رئيس دانشكده فني و مهندسي دانشگاه قم
[ حميدرضا وثوقي فر ] - عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران جنوب

خلاصه مقاله:

زلزله رويدادي است طبيعي كه در اثر رها شدن انرژي ذخيره شده در زمين و بعلت حركات زمين ساخت صفحه اي بوجود مي ايد. در حقيقت زلزله واقعه اي است طبيعي كه همواره بر روي زمين اتفاق افتاده و تاكنون محل، بزرگي و زمان دقيق اين اتفاق براي بشر قابل محاسبه و پيش بيني نبوده است. به همين لحاظ و بعلت وجود مجهولات بسيار زياد در صورت وقوع چنين حادثه اي در هر نقطه از زمين بحران بوجود مي آيد.ايران كشوري است كه همواره در خطر بروز زلزله مي باشد و به دنبال آن دچار بحرانهاي زيادي نيز شده است. بطور مقال در كمتر دو ددهه زلزله هاي رودبار و منجيل، بم، يوش و لده بيش از نود هزار انسان را گرفته و خسارات مالي بسياري را بجا گذاشته است. مديريت بحران يكي از اصطلاحات حوزه مديريتي است گه به مجموعه اي از فعاليتها و دستور العمل هايي اطلاق مي شود كه جهت كاهش اثرات زيانبار حوادث طبيعي انجام مي گيرد. به طور كلي مديريت بحران به معناي سوق دادن هدفمند جريان پيشرفته امور به روالي قابل كنترل و انتشار بازگشت امور در اسرع وقت به شرايط قبل از بحران است. مديريت بحران به سه بخش اصلي مديريت قبل، حين بحران و پس از بحران تقسيم مي گردد.
با توجه به گستردگي اطلاعات و عمليات اجرايي هر بخش از مديريت هاي فوق مسلما بحث و نتيجه گيري در هر سه مورد مديريت بحران در چارچوب يك مقاله نمي گنجد. در اين مقاله سعي شده تا بر اساس اطلاعات بدست امده از زلزله پنجم اسفند ماه 1382بم به مديريت قبل از بحران پرداخته شود. اين بحران معمولا به مديريت هاي ساخت و ساز و عمران و آبادي هر روستا، محله، شهر، استان و كشور ارتباط دارد. اين مديريت را نيز مي توان با مديريت مهندسي نام گذاري نمود. مطالعات و بررسي هاي انجام شده در اين بخش نشان مي دهد كه چنانچه در ساخت و سازها از تفكر مهندسي در طرح و اجرا و رعايت آئين نامه ها استفاده شود و خسارات جاني و مالي كمتري پديد خواهد آمد.

زلزله ، مديريت قبل از بحران‌، گسلها ، حوادث طبيعي ، مديريت ساخت و ساز ، مديريت مهندسي