سامانه مديريت ملي سوانح و نقش آن در بهينه سازي مديريت بحران

[ عبدالرسول همتي ] -
[ عبدالرضا بابامحمودي ] -
[ محمودعلي نظام افتخاري ] -
[ سيدمحمدصادق كشفي ] -

خلاصه مقاله:

حوادث غير مترقبه سهم عمده اي از خسارات مالي و جاني را در جهان به خود اختصاص مي دهند به شكلي كه به طور متوسط هر سال بيش از يكصد و پنجاه هزار نفر تلفات حاني و بيش از يكصد و چهل ميليارد دلار خسارت مالي به جاي مي گذارد. قاره آسيا اولين قاره پر حادثه و كشور ما ايران بين ده كشور اول بلاخيز جهان قرار دارد لذا مديريت سوانح و حوادث در ايران از جايگاه و اهميت خاصي برخوردار است كه مديريت بحران به عنوان يكي از اركان اصلي در مديريت سوانح و حوادث از اين اهميت مستثني نيست.
با توجه به آمار و تجربيات گذشته در سوانحي كه در ايران و ساير كشورها رخ داده است اصلي ترين مشكل مديران نبوده هماهنگي و همكاري كارا بين سازمانهاي دخيل در مديريت سوانح و حوادث بوده است.
براي حل اين معضل دفتر مطالعه و آموزش فرماندهي سوانح در هلال احمر استان فارس از سال 1379 بدنبال روشي كارامد و مفيد بوده تا نقيصه ناهنماهنگي و با ناكارآمدي سازمانهاي متعدد دخيل در يك سانحه كاهش يابد. در اين راستا بعد از مطالعات كتابخانه اي و ميداني متعدد پيشنهاد ميشود.
اجراي سيستم ملي مديريت سوانح Management National Incident System (NIMS) در كشور عمليات شود.
بر اين اساس طرح دكترين سيستم ملي مديريت سوانح با طراحي استراتژي يكپارچه و هماهنگ برنامه پاسخ ملي National Response Plan (NRP) و سيستم همكاري بين سازماني Multigency coordination system (MACS) و اجراي آن بين تمامي سازمانهاي دولتي و خصوصي لوازم اصلي مديريت هماهنگ و سازمان يافته را فراهم مي نمايند. اين ساختار مي تواند سازمانهاي متفاوت و داراي حوزه هاي قانوني ناهمگون را حول يك طرح عملياتي Plan action گرد آورده پاسخ مطلوب را بدست آورد.
سامانه مديريت ملي سوانح از سال 1970 در كشور آمريكا بنيان گذاري و در طول سي و پنچ سال گذشته بارها تجديد نظر و اصلاح شده است و اكنون به ساختاري كارآزموده و علمي براي هماهنگ سازي سازمانهايي كه علي رغم تفاوت حوزه قانوني براي كار روي يك موضوع واحد گردهم مي آيند تبديل شده است. در NIMS سه سامانه سيستم فرماندهي سوانح (ICS) سيستم همكاري بين سازماني (MACS) و سيستم روابط عمومي و اطلاعات (PIS) پيش بيني شده تا هر سازمان با اجراي آن توان همكاري متقابل با سازمانهاي ديگر را در خود ايجاد كند و به بهترين شكل ممكن ياراي پاسخگويي به مردم و رسانه ها را داشته باشد.
در صورت انجام مطالعات بيشتر و اجرايي شدن اين سامانه در كشور به نظر ميرسد معضل ناهماهنگي در بسياري از شاخه هاي مديريت بحران حل شود.