مقايسه دو منبع كودي اوره و اوره با پوشش گوگردي (SCU) از نظر افزايش كارآيي نيتروژن در خاكهاي بافت سبك كرج

[ محمد لطف اللهي ] - عضو هيات علمي موسسه تحقيقات خاك و آب
[ محمدجعفر ملكوتي ] - استاد دانشگاه تربيت مدرس
[ حسين صفاري ] - عضو هيات علمي موسسه تحقيقات خاك و آب

خلاصه مقاله:

كارايي جهاني مصرف نيتروژن براي توليد غلات حدود 33 درصد گزارش شده است. 67 درصد بقيه كه رقمي بالغ بر 15/9 ميليارد دلار ارزش دارد، هدر رفت نيتروژن به شكلهاي مختلف منجمله تصعيد، دنيتريفيكاسيون ، فرسايش سطحي، آبشويي و … است. طبق گزارشهاي موجود در سال 1996 در جهان 83 ميليون تن نيتروژن مصرف مي شد كه از اين رقم 60 درصد آن يعني 50 ميليون تن براي كشت غلات استفاده مي گرديد. توليد غلات در جهان در همين سال دو ميليارد تن بود. با علم به ميانگين درصد نيتروژن در دانه غلات (1/65 درصد)، 33 ميليون تن نيتروژن برداشتي از مزارع غلات بوده در مقابل پتانسيل خاك براي تامين قسمتي از نيتروژن مورد نياز غلات در حدود 16/5 ميليون تن برآورد گرديد و بر اين اساس درصد كارايي مصرف نيتروژن 33 درصد محاسبه گرديد . اين كارايي در كشورهاي پيشرفته 42 و در كشورهاي در حال توسعه 29 درصد است. با افزايش يك درصد در كارايي مصرف نيتروژن در غلات درجهان، بالغ بر 235 ميليون دلار صرفه جويي ارزي خواهد گرديد. اين كارآيي در شرايط ايران به دلايل متعددي از جمله ارزاني و پخش سحي بسيار پايين مي باشد. بنابراين افزايش كارايي مصرف نيتروژن يك امر ضروري بوده و لازم است تدابير لازم من جمله توليد ارقام با كاريي جذب، نيتروژن بيشتر، تغيير در نوع كود مصرفي، تغيير در زمان مصرف، تقسيط هر چه بيشتر كود و جايگذاري عمقي كودهاي فسفاته انجام شده كه نتايج اكثر اين طرحها برتري روش جايگذاري را به روش پخش سطحي نشان داده است. ولي در مورد جايگذاري كودهاي نيتروژن و همچنين تغيير منبع كودي (جايگزيني اوره با پو شش گوگردي با اوره) و اثر آن بر افزايش كارايي نيتروژن تحقيقات چندان زيادي صورت نگرفته و در اين راستا تحقيق زير به اجرا در آمد.