مقايسه اثر بخشي تعدادي از كودهاي آهن داخلي و خارجي از نظر پايداري در خاك و جذب به وسيله گياه

[ حسين ميرسيدحسيني ] - استاديار گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران، كرج
[ غلامرضا ثواقبي ] - استاديار گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران، كرج

خلاصه مقاله:

عنصر اهن يكي از عناصر كم مصرف مورد نياز گياه به شمار مي آيد كه جايگاه خاصي در تغذيه گياه دارد. اگرچه اين عنصر جزء ساختمان كلروفيل نيست ولي براي ساخت تشكيل كلروفيل ضروري است. دركشور ما به دليل قليايي بودن اغلب خاك ها و همچنين وجود آهك در آنها، كمبود آهن در بسياري از محصولات زراعي و باغي گزارش شده است. آهن اغلب به شكل يون Fe2+ و Fe3+ توسط گياه جذب و به صورت كلات هاي آلي و يا سنتز شده از طريق خاك و يا محلول پاشي بر روي برگ جذب گياه مي گردد. رفع كمبود آهن در خاك با مشكلات زيادي همراه است، لذا اصلاح خاك از طريق كنترل تغييرات شيميايي هميشه مقدور نبوده و لازم است با استفاده از كودهاي آهن كمبود اين عنصر را جبران نمود. به جز سولفات فرو، كه به دليل اكسايش نسبتا سريع آن به آهن فريك و در نهايت رسوب هيدروكسيد فريك راندمان بسيار كمي دارد و در خاك هاي قليايي موثر نيست، شايد رايج ترين تركيبات آهن، كلاتها باشند. در ساخت كلاتهاي آهن تركيبات آلي مختلف مانند، EDDHA, EDTA, DTPA همراه با يون آهن به كار گرفته شده كه با توجه به نوع خاك و شرايط استفاده واكنش هاي مختلفي نشان مي دهند. كلات هاي فلزي سنتز شده بر اساس پايداري آنها در خاك، حلاليت آنها در آب، قابليت جذب به وسيله ريشه گياه و يا از طريق محلول پاشي بر اساس pH خاك و نوع گياه توصيه مي شوند.
خصوصيات فيزيكي و شيميايي كودها و به خصوص كلات هاي آهن سنتز شده اغلب از طريق انجام آزمايشات استاندارد تعيين و ارائه مي گردد كه در انتخاب كود و نحوه استفاده آنها تا حدوددي قابل بهره برداري است اما در ارزيابي كيفي و زراعي كود و يا به منظور مقايسه كودهاي مختلف در شرايط طبيعي كفايت نمي كند. در رابطه انجام آزمايشات كنترل كيفي زراعي در شرايط كنترل شده در خاك و در حضور گياه در گلخانه مي تواند اطلاعات دقيق تر و مطمئن تري در اختيار توليد كننده و يا مصرف كننده قرار دهد. با توجه به تنوع كودهاي توليد شده داخلي در سال هاي اخير و همچنين عرضه كودهاي كلات آهن خارجي، در اين تحقيق شش كود كلات آهن مورد استفاده كشاورزان (شامل 4 كود داخلي و دو كود خارجي) در كشور طي ازمون هاي مختلفي از نظر پايداري در خاك و تامين آهن قبل جذب گياه مورد مقايسه قرار گرفتند.