بررسي امكان مصرف خاكي كيليت آهن با بنيان «ئي دي تي اي» در باغ هلو

[ سيدمحمود سمر ] - عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات خاك و آب تهران
[ انور اسدي جلودار ] - كارشناس بخش تحقيقات خاك و آب مركز تحقيقات كشاورزي مغان
[ محمدرضا ستاري شيراز ] - كارشناس بخش تحقيقات خاك و آب مركز تحقيقات كشاورزي مغان

خلاصه مقاله:

ساليان درازي است كه در اكثر مناطق دنيا كه خاكهاي آهكي مشكل تغذيه آهن را براي گياهان ايجاد كرده اند، از كودهاي آهن استفاده مي شود. از موثرترين كودهاي آهن، مي توان كيليت هاي آهن رانام برد. كيليت ها تركيبات پيچيده آلي و محلول مي باشند كه آهن آن از طريق تعدادي ليگاند نگهداري مي شود. بنابراين تركيب آلي، آهن را نگهداري كرده و از رسوب آن در پي اچ بالاي خاك آهكي، جلوگيري مي كند. چنين آهن محلولي مي تواند جذب ريشه گياه شده و نيا گياه را برآورده نمايد. بنابر اطلاعات موجود (2)، ثابت پايداري كيليت هاي مختلف با آهن در خاك هاي با پي اچ بالا متفاوت مي ابشد. به عنوان مثال عامل كيليت كننده «ئي دي اچ اي» در پي اچ حتي بالاتر از 9، كيليت كاملاً پايدار با اهن تشكيل مي دهد. بنابراين در سخت ترين شرايط يك خاك آهكي، همچنان آهن را به صورت محلول در اختيار ريشه قرار مي دهد. در مقابل عامل كيليت كننده با بنيان «ئي دي تي اي» در پي اچ هاي بالاتر از 7، كيليت نسبتا ناپايدار با اهن تشكيل داده آهن موجود در آنها تا حدي رسوب مي كند. با اين حال بايستي توجه داشت كه مطالب فوق ضرورتا به معناي بي اثر بودن كيلت ها را بنيان «ئي دي تي اي» در رفع زرد برگي اهكي در تمامي شرايط نيست. ثابت پايداري كيليت هاي آهن در پي اچ هاي مختلف، توسط مدل هايي محاسبه گرديده كه در آن ها شرايط اوليه ويژه اي تعريف شده است. در صورتي كه اين شرايط برقرار نباشد، نتيجه به گونه ديگري مي شود . با توجه به ارزان تر بودن كيليت هاي آهن با بنيان «ئي دي تي اي» بررسي كاربردهاي احتمالي بايستي مورد توجه قرار گيرد. تحقيقات زيادي تاكنون در مورد اثربخشي كيليتهاي آهن انجام شده است. والاس (1991) با بررسي كارهاي گذشته اعلام ميدارد كه كيليت آهن با بنيان «ئي دي دي اچ اي» موثرترين كيليت آهن براي مصرف در خاكهاي اهكي مي باشد. گران قيمت بودن كيليت هاي آهن، به ويژه با بنيان «ئي دي دي اچ اي» ، مصرف آنها را تنها در شرايط ويژه اي مقرون به صرفه مي كند. از آنجا كه به علت پايين بودن پي اچ و فراوان بودن تخلخل در توده مالي آلي تحرك و قابليت جذب تركيبات معدني آهن دار در توده ماده آلي بيشتر است(1)، اين احتمال وجود دارد كه تحرك و فراهمي كيليت هاي آهن با بنيان «دي دي تي اي» نيز در صورت مصرف در توده ماده آلي افزايش يابد. لذا در تحقيق حاضر، علاوه بر مقايسه دو كيليت فوق در حالت معمول، توده اي از ماده آلي به صورت موضعي د رنزديكي محل فعاليت ريشه درختان قرار داده شده (چالكود)، و در چنين محيطي كارآيي مصرف خاكي كيليت هاي اهن با بنيان «اي دي تي اي» با «ئي دي دي اچ اي» مقايسه ميشود.