مقايسه بافت و كلاس بافت خاك تعيين شده به روش هيدرومتر با تعداد قرائت هاي مختلف

[ علي اصغر جعفرزاده ] - دانشيار گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تبريز
[ داود فرج زاده ] - دانشجوي كارشناسي ارشد گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تبريز
[ محمدرضا نيشابوري ] - دانشيار گروه خاكشناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه تبريز

خلاصه مقاله:

بافت خاك يا درصد نسبي ذرات شن، سيلت و رس با توجه به اينكه منعكس كننده تعدادي از خصوصيات يا رفتارهاي خاك نظير نفوذپذيري، ظرفيت نگهداري رطوبت، CEC ، مـواد آلي و رفتار خاك در مقابل شخم و ديگر عمليات خاك ورزي مـي باشد، داراي اهميت زيادي است [.9] روش هاي مختلفي براي تعيين درصد ذرات خاك و كلاس بـافت پيشنهـاد شـده است [10 و 12] عـلاوه بـر روش ته نشيني در استوانه ويگنر كه بر اساس تعيين چگالي تعليق Suspension خاك مي باشد، براي مشخص نمودن درصد ذرات خاك و كلاس بافت، روش هاي فوتوالكتريكي، پي پت و هيدرومتر مورد استفاده قرار مي گيرند كه از بين آنها دو روش پي پت و هيدرومتر مورد قبول بوده و متداول شده اند [.4] روش هيدرومتر در سال 1927 توسط بايكاس [7] در تجزيه مكانيكي خاك مورد استفاده قرار گرفت . اساس اين روش بر پايه كاهش تدريجي چگالي تعليق خاك در طول زمان، قرار دارد كه بر اثر ته نشيني ذرات از محاذات حباب هيدرومتر حاصل مي شود . والتر و همكاران به نقل از [13] نشان دادند كه نتايج حاصله از هيدرومتر و پي پت با همديگر همخواني خوبي دارند . گي و بويدر [11] نشان دادند كه خطايي معادل 1g/1 = در قرائت هيدرومتر باعث ايجاد خطايي در حدود %2 ± در برآورد درصد رس مي شود . جعفرزاده و همكاران [3] نيز اثر حذف آهك را بر روي اجزاء بافت خاك مورد بررسي قرار دادند . با توجه به اين كه روش قرائت كامل هيدرومتر مستلزم صرف وقت و امكانات مي باشد، از طرفي به علت دقت بالاي اين روش در تعيين بافت خاك، روش هاي قرائت هيدرومتر با تعداد قرائت هاي متفاوت و كمتر، به منظور صرفه جويي در وقت و هزينه توسط دانشمندان پيشنهاد شده است كه از جمله آنها، روش چهار قرائت، دو قرائت بايكاس و دو قرائت 40 ثانيه و 6/5 ساعت مي باشد .