مروري بر نقش عوامل فيزيكوشيميايي موثر بر اشكال فرسايش در پهنه هاي مارني

[ حميدرضا پيروان ] - استاديار مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ تورج اسدي ] - كارشناس بخش حفاظت خاك مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

در خصوص فرسايش پذيري مارن ها تا كنون تحقيقات زيادي صورت پذيرفته است كه مي توان آن را به سه دسته، تأثير پارامترهاي فيزيكي، شيميايي و كاني شناسي دسته بندي نمود . تركيب كاني شناسي رس در مارن ها از اهميت ويژه اي برخوردار است . وجود رس هاي انبساط پذير همچون مونتموريلونيت، حساسيت مارن ها را به فرسايش افزايش مي دهد . بوما و همكاران (1998) با تحقيقات خود دريافتند كه كاني اسمكتايت مي تواند باعث تورم و انقباض شديد در مارن ها شود . امامي و قضاوي (2001) حضور كاني هاي رسي ايليت و مونت موريلونيت را عامل ذاتي در پديده آماس پذيري ووقوع زمين لغزشهاي استان چهارمحال و بختياري ذكر كرده اند . اوحدي و همكاران (2003) نيزبه نقش دو كاني رسي سپيوليت و پلي گورسكيت در ناپايدارسازي خاك هاي مارني اشاره نموده است . اسماعيل زاده (2002) با بررسي خود در خصوصيات خاك و درصد اجزا رس، سيلت و شن در توليد شكل فرسايش نشان داده كه بين آنها و شكل فرسايش ارتباط منطقي ديده
نمي شود . در خصوص اثر تركيب شيميايي مارن ها در شكل و شدت فرسايش تا كنون تحقيقات زيادي صورت پذيرفته است، از جمله پورمتين وهمكاران (1378) ، قديمي عروس محله و همكاران (1378) ، جعفري (1380) ، اسماعيل زاده (2002) ، اميسون و همكاران (1982) ، بوماو همكاران (1998) ، سوزان (1999) ، سردا (2002) و اسماعيل زاده ) (2002 كه عمدتاً، عوامل SAR ، ESP ، پخش شوندگي خاك (Dispersion) و EC ، مارنها را بعنوان عوامل مؤثر برشدت فرسايش مارن ها آنها عنوان نموده اند .