بررسي شدت و يكنواختي بارش در شبيه ساز باران و فرسايش پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري كشور

[ مجيد محمودآبادي ] - كارشناس ارشد پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري و دانشجوي دكتري خاكشناسي، دانشگاه تهران
[ محمود عربخدري ] - مربي پژوهشي، پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري . تهران

خلاصه مقاله:

با توجه به وضعيت حاد و بحراني فرسـايش در ايـران، انجـام فعاليـت هاي گسترده اي از ديدگاه هاي تحقيقات و اجرا ضروري است . در اين راستا، در سال هاي اخير شبيه سازي باران بـه طـور وسـيعي در شـناخت فرسايش خاك و فرايندهاي مربوط به آن مورد استفاده قرار مـي گيـرد . مهمترين مزاياي اسـتفاده از شـبيه سـازهاي بـاران سـرعت در عمـل، كارايي، قابليت كنترل و انعطاف پذيري بيشتر نسبت به بارانهاي طبيعي است (3) اخيراً پژوهشكده حفاظت خاك و آبخيزداري شبيه ساز بـاراني، طراحي كرده كه بـا توجـه بـه خصوصـيات ويـژه اي كـه دارد از نظـر فعاليتهاي تحقيقاتي و آموزشي حائز اهميت است . از جملـه قابليتهـاي آن مي توان به توليد باران از ارتفاع 8 متري و برخورد قطرات به سطح فلوم با سرعت حد و زاويه برخـورد عمـودي، توانـايي در توليـد مجـدد الگوي بارش، امكان تعويض و افزايش نازلهـا، شـيب پـذيري فلـوم بـا طول 6 متر - كه بزرگترين فلوم شبيه ساز فرسـايش در كشـور اسـت - اشاره كرد . مجموعة اين ويژگيها و قابليتها، آزمايشگاه شبيه ساز باران و فرسايش اين پژوهشكده را به عنـوان كـاملترين و بهتـرين شـبيه سـاز باران در كشور مطرح مي سازد . با استفاده از اين شبيه سـاز و بـه علـت تحت فشار بو دن سيستم، مي توان شدتهاي متفاوتي از باران را با توجه بـه شـرايط اقليمـي كشـور توليـد نمـود . شـبيه سـازهاي تحـت فشــار كاربردهاي متنوع و دامنة تغيير شدت بيشتري نسبت به شبيه سـازهاي از نوع مولد قطره دارند . در اين شبيه سازها شدت بـاران بـا قطـر منفـذ نازلهــا، فشــار هيــدروليكي، فاصــله بــين نازلهــا و حركــت آنهــا تغييــر مي كند (1) نتايج اندازه گيري قطر قطراتي كه به سرعت حد خود رسيده باشند، نشان از همبستگي بالاي انرژي باران با شدت آن دارد (2) لـذا، دستيابي به شدت هاي نزديك به بـاران طبيعـي، قابليـت شـبيه سـازي انرژي جنبشي باران را نيز ميسر مـي سـ ازد . در ايـن تحقيـق شـدت و يكنواختي بارش سيتم مذكور در فشارهاي مختلف باران بررسـي شـده است .