كاربرد مقايسه اي روش هاي زمين آماري در بررسي پراكنش مكاني برخي عوامل خاك در دشت اروميه  Fulltext 

[ رضا سكوتي اسكوئي ] - به ترتيب دكتري خاكشناسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران و عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي استان آذربايجان غربي
[ محمدحسين مهديان ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ شهلا محمودي ] - عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
[ جعفر غيوميان ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري تهران

خلاصه مقاله:

براي شناسايي، برنامه ريزي، مديريت مناسب و بهره برداري از منابع خاك لازم است ديدگاه صحيحي از پراكنش مكاني ويژگيهاي خاك وجود داشته باشد . روش هاي مختلفي براي برآورد توزيع مكاني داده ها وجود دارد كه روشهايي نظير ميانگين حسابي، گراديان، تيسن و هيپسومتريك از معمول ترين آنها محسوب مي گردد (4) اگرچه محاسبات اين روشها سريع و آسان هستند ولي داراي معايب و اشكالاتي نيز مي باشند كه گاهي منجر به ارائه نتايج غيرقابل قبول و با دقت كم مي گردند . اشكالات روش هاي ذكر شده، استفاده از روشهاي زمين آماري را مطرح مي نمايد كه ميتواند شامل تخمينگر هاي آماري غير پارامتري نظير روشهاي TPSS ، ميانگين متحرك وزني و يا روشهاي پارامتري زمين آماري نظير كريگينگ و كوكريگينگ باشد . اختلاف بين روشهاي متعددي كه براي برآورد تغييرات زماني و يا مكاني استفاده مي شود، در محاسبه فاكتور وزني است كه به نقاط مشاهده شده در اطراف نقطه مورد نظر داده مي شود (4) قاسمي (1382) با استفاده از روش هاي زمين آماري تغييرات مكاني عامل فرسايش پذيري خاك (K) را در چهارمحال بختياري مورد بررسي قرار داده و با اثبات وجود همبستگي مكاني اين عامل در منطقه مورد بررسي، نسبت به تهيه نقشه فرسايش پذيري خاك اقدام نموده است (2) والتر براي پيش بيني شوري سطح خاك از روش كريگينگ استفاده كرده است (4) اميني با ارزيابي آلودگي خاكهاي منطقه اصفهان با استفاده از روش تلفيقي منطق فازي و تخمين گر مكاني، به اين نتيجه رسيده است كه اين روش تركيبي، امكان ارزيابي آلودگي چندين عنصر را در يك زمان فراهم مي نمايد و واريوگرامهاي محاسبه شده نيز عمدتاً از مدل هاي كروي و نمايي تبعيت نموده اند . وي در نهايت نقشه پهنه بندي آلودگي منطقه را تهيه نموده است (1) محمدي و چيت ساز با استفاده از تخمينگرهاي زمين آماري و با كمك گرفتن از اطلاعات رقومي سنجنده TM بعنوان متغير ثانويه، تغييرات مكاني برخي از خصوصيات خاك سطحي شامل هدايت الكتريكي، درصد رطوبت اشباع، نسبت جذب سديم و درصد آهك را برآورد نموده اند (2) ضمناً در اين تحقيق كارآيي روش هاي مختلف كوكريگينگ، كريگينگ و رگرسيون خطي مورد مقايسه قرار گرفته و نتايج نشان داده است كه تخمين گرهاي زمين آماري نسبت به روابط همبستگي خطي از برتري نسبي برخوردار هستند . روش كريگينك به عنوان روش مناسب در برآورد داده هاي مكاني خاك معرفي شده است . اين تحقيق با هدف بررسي تغييرات مكاني برخي خصوصيات
خاك و پيش بيني آنها در نقاط نمونه برداري نشده انجام يافته است .