كاربرد تصاوير ماهواره اي در شناسايي ابرهاي گرد و خاكي ناشي از طوفانها  Fulltext 

[ فاضل ايرانمنش ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
[ محمود عرب خدري ] - عضو هيئت علمي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري

خلاصه مقاله:

با توجه به اهميت فرسايش بادي در مناطق مختلف ايران، مطالعات و پژوهشهايي در زمينههاي مناطق تحت سيطره فرسايش بادي، منشاءيابي ماسه هاي روان و به شكل خيلي محدودتري تحقيقاتي بر
روي طوفان ها انجام گرفته است . دفتر فني تثبيت شن و بيابان زدائي با همكاري شركت مهندسين مشاور توسعه و احياي كشاورزي (1381) ، بر اساس طرح شناسايي كانونهاي فرسايش بادي و تعيين اولويت هاي اجرايي مشخص كرد كه 14 استان كشور تحت تأثير فرسايش بادي قرار دارند . از بين آنها استان سيستان و بلوچستان با 229174 هكتار بالاترين رتبه را به خود اختصاص داده است . سهم منطقه سيستان در اين استان از نظر مناطق تحت سيطره فرسايش بادي به دليل فراواني وقوع طوفانهاي غبارزا، نسبت به ساير مناطق بيشتر است . Washington و همكاران (2000) نيز منطقه سيستان ايران را يكي از مراكز طوفان زايي معرفي مي كنند كه در آن بطور متوسط سالانه بيش از 70 روز طوفان هاي گرد و غبار وجود دارد . اين منطقه به طور عمده جلگه اي پهناور است كه در شرق ايران و شمال شرقي استان سيستان و بلوچستـان واقع شده است . از ويژگي هاي عمده آن باد هاي صد و بيست روزه سيستان است . اين باد از حدود اوايل خرداد تا اواخر شهريور ادامه دارد . در سال هاي اخير با پيشرفت فناوري سنجش از دور، پژوهش هايي در سطح بين المللي با استفاده از تصاوير ماهواره اي انجام شده است .كنوانسيون بيابان زدايي سازمان ملل متحد United Nations (UNCCD) Convention to Combat Desertification (2001) به نقل از Wang et al با بررسي طوفان هاي سياه در شمال غرب چين، ضمن اشاره به تركيب رنگي نور خورشيد در طول موجهاي بين /.4 تا /.75 ميكرومتر، اثر اندازه ذرات را بر روي ميزان پخش آتمسفري در طول موجهاي مختلف بررسي كرده و نشان داد، ذراتي كه به شكل معلق در طوفانها و در ارتفاع بالا مي باشند، باعث پخش طول موج زرد شده و به همين دليل قسمت فوقاني طوفان ها زرد رنگ ديده ميشوند . در مقابل، ذراتي كه درشت تر و در ارتفاع
پائين تر هستند، ميتوانند طول موج قرمز را پخش كنند . بنابراين، اين قسمت به رنگ قرمز ديده ميشود . طبقات پايين طوفانها نيز به دليل انكسار در كليه طول موجها هميشه تيره مي باشند . همچنين اين كنوانسيون به نقل از تحقيقات Xu Yihui اشاره مي كند كه در مناطق آب و هوائي خشك و بياباني، به دليل پوشش گياهي كم، ميزان بازتاب سطح در طيف مرئي، به رنگ خاكستري تا خاكستري
روشن مي باشد . ميزان اين بازتاب شبيه به بازتاب ابرهاي كم ارتفاع است، با اين تفاوت كه برخلاف ابرها، مرز طوفانها داراي آشفتگي و كمتر قابل تشخيص است . تحقيق ديگري توسط Zheng و
همكاران (1998) در خصوص طوفان شن و گرد و غبار در شمالغرب چين به تاريخ پنجم ماه مي1993 National Oceanic and Atmospheric Administration(NOAA) قابليت خوبي براي رديابي طوفانها دارند و ميزان بازتاب از قسمت فوقاني طوفانها تفاوتهاي آشكاري با ميزان بازتاب از سطح زمين دارد . با وجود اينكه استفاده از تصاوير ماهواره اي كاربرد زيادي در بررسي ويژگي هاي طوفا ن هاي غبارزا دارد، ولي در ايران گزارشي در ارتباط با اين موضوع در دست نيست . اين تحقيق سعي دارد با استفاده همزمان از دو نوع تصوير ماهواره اي
Moderate Resolution NOAA و Imaging Spectroradiometer (MODIS) و ادغام نتايج حاصله از هركدام، به شناسايي ابرهاي گرد و خاكي بپردازد