مدلكردن تبخير غيرماندگار از خاك لخت در حضور سطح ايستابي كم عمق افتان

[ قاسم زارعي ] - استاديار موسسه تحقيقات فني و مهندسي كشاورزي
[ عبدالمجيد لياقت ] - دانشيار دانشكدة مهندسي آب پرديس كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه تهران

خلاصه مقاله:

دهه 90 ميلادي را ميتوان دورة تدوين مدلهاينظريو كاربردي ناميد . در اين دهه با بكارگيري رايانهها، انبوهي از اطلاعاتو داده هاي موجودگردآوري، جمعبندي و منتشرگرديدو بسياري از مدلهايفرا آمده نسبتبه اعداد و ارقامواقعي موردسنجش قرارگرفتند . بطور كلي دو مفهوم مدلسازي و شبيه سازي با هم تفاوت دارند، زيرا مدلسازي بمعني ساخ تن يك مدل و شبيه سازي به معناي استفاده از مدل ساخته شده است . با عنايت به نقش تبخير از سطح خاك به عنوان جزء مهم بيلان آب، تلف شدن آب در اراضي فارياب و شور شدن خاك، تعيين اين مولفه چرخه آبي از اهميت برخودار است . مشكل اصلي در برآورد دقيق تبخير غيرماندگار در شرايط مزرعه اي، نبود روابطي ساده با حداقل اطلاعات ورودي براي لحاظ كردن در مدل هاي بيلان آب است . در اين مقاله چگونگي مدل كردن تبخير از سطح خاك لخت با وجود سطح ايستابي كم عمق افتان تشريح شده است . اين مدلها با استفاده از معادلة ريچاردز و با كمك معادله هاي پارامتريك وان گنوختن ، بروكز و كوري و كم پل 1 براي توصيف تغييرات ميزان رطوبت در ناحية غيراشباع بالاي سطح ايستابي حين تبخير، بسط داده شده اند . با استفاده از اين مدلها، مقادير تبخير تجمعي از سطح خاك و زمان تبخير به صورت توابعي از افت سطح ايستابي، ويژگي هاي هيدروليكي خاك و عمق لاية غيرقابل نفوذ تعيين گرديده اند . با ساخت مدل هاي فيزيكي و استفاده از سه نوع خاك دست خورده، كارآيي روابط پيشنهاد شده مورد ارزيابي قرار گرفت .