رفتار اسيدهاي آلي در خاكهاي آهكي

[ زهرا خادمي ] - عضو هيات علمي مؤسسه تحقيقات خاك و آب
[ محمدجعفر ملكوتي ] - استاد دانشگاه تربيت مدرس

خلاصه مقاله:

در ايران و بسياري از مناطق دنيا قابليت جذب اندك عناصر غذايي در خاكهاي آهكي يكي از محدوديت هاي عمده رشد محصولات كشاورزي است بنابراين در اين مناطق براي دستيابي به يك توليد پايدار علاوه بر مصرف K ،N ،P توسعه يك استراتژي جديد بر پايه گياهي كه بتواند نيز مصرف عناصر غذايي كم مصرف ضرورت كامل دارد كارآيي و راندمان مصرف عناصر در خاك را افزايش دهد بسيار لازم و ضروري به نظر مي رسد . دستيابي به اين هدف تاكنون در سطح جهاني از طريق برنامه هاي اصلاح نبات مقدور بوده است ولي اخيراً ترشح اسيدهاي آلي از ريشه گياهان در خاك از طرف دانشمندان علم تغذيه و حاصلخيزي خاك به عنوان مكانيسمي براي افزايش قابليت جذب عناصر غذايي در خاك و در دسترس قرار دادن آنها براي گياه مطرح شده و مورد بحث جدي قرار گرفته است اسيدهاي آلي مانند اسيد سيتريك ) ) citric acid و اسيد اگزاليك ) ) oxalic acid در شرايط كمبود به مقدار نسبتاً زيادي از ريشه گياهان آزاد شده و در افزايش حلاليت عناصر غذايي مانند P ، Zn ، Fe ، Mn و Cu در ريزوسفر شركت مي نمايند شيمي ريزوسفر بوسيله اسيدهاي آلي كه از ريشه ترشح مي شوند تغيير مي يابند، اين تغيير بر افزايش قابليت جذب فسفر ) ) P از طريق كاهش pH محلول خاك و ميگروارگانيزمها كه باعث معدني شدن فرمهاي آلي فسفر مي گردد تأثير مي گذارد همچنين اسيدهاي آلي علاوه بر كاهش pH بدليل تشكيل كمپلكس هاي فلزي باعث تجزيه منيرالي و كاهش كلسيم آزاد ( كمپلكس و رسوب ) و نيز تعويض ليگاند مي شوند و رهاسازي عناصر غذايي در محلول خاك را فراهم مي سازند اين فرآيند طبيعي ( ترشح اسيدهاي آلي از ريشه ) به عنوان مكانيسمي براي رفع كمبود عناصر غذايي در خاك دريجه جديدي را در توسعه استراتژي هاي جديد براي دستيابي به كشاورزي پايدار در خاكهاي آهكي باز نموده است هدف از اين تحقيق بررسي رفتار اسيدهاي آلي در خاكهاي آهكي و نقش و ظرفيت آنها در رفع كمبود عناصر غذايي براي گياهان و نيز ارزيابي پتانسيل اسيدهاي آلي در افزايش جذب عناصر غذايي براي گندم از طريق بكارگيري فرمهاي ايزوتوپي مانند C 14 و P 33 بوده است