آيا ادعاي سهم 70 درصدي عامل انساني در تصادفات كشور قابل دفاع است؟  Fulltext 

[ محمدرضا عارفي ] - كارشناس گروه ITS سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي
[ احمدطاهر شمسي ] - عضو هيئت علمي و رييس دانشكده مهندسي عمران و محيط زيست دانشگاه صنعتي اميركبير
[ مسعود طيبي ] - مجري طرح ITS سازمان راهداري و استاديار مدعو دانشگاه صنعتي اميركبير

خلاصه مقاله:

ساليانه شاهد بروز تصادفات قابل توجهي در سطح كشورمان هستيم تا جايي كه متاسفانه بر اساس آ مار پزشكي قانوني در سال 1383 بيش از 72000 تن از هموطنانمان دراين صحنه هاي تصادف جان خود را از دست داده ا ند . اين موضوع به حدي مشكل ساز شده است كه تصادفات جاده اي در ايران عامل دوم مرگ و مير بعد از حمله قلبي معرفي شده است در حاليكه در سطح جهاني اين شاخص ششمين عامل مرگ و مير مي باشد . شايد اولين سوالي كه به ذهن هر كسي خطور كند اين باشد كه چه عاملي باعث اين تصادفات است و چگونه ميتوان اين عامل را شناسايي كرد و يا چگونه مي توان اين عامل شناسايي شده را مهار كرد؟ پاسخ اين سوالات با يك بينش خردمندانه و مطالعه علمي كامل و جامع ميتواند بررسي و پ ا س خ داده شود . اما ايا اين مطالعات انجام شده و پاسخ ها و امارهاي ارائه شده از زبان مسئولان كشور مبتني بر نتايج همين مطالعات علمي است ! ؟ اين مقاله قصد آ ن دارد تا هر چند كوتاه ٬ اما بر پايه اطلاعات گردآوري شده از تصادفات راههاي كشور در جريان انجام ساير طرحهاي مر ت بط پاسخ قابل اتكايي را براي سوالات مطرح شده فوق ارائه دهد . در اين راه ٬ با نگاهي به آمار و ارقام جهاني و مقايسه آن با شرايط كشور به مقايسه اي تحليلي پرداخته و با ذكر دلايل تفاوتهاي مشاهده شده به طرح چند راهكار براي حل مسئله مي پردازد .
تصادف حاصل اشتباه و ن قص در عملكرد يكى از سه عامل انسان ٬ راه ( و محيط اطراف آن ) و خودرو است . مادامى كه هر يك از اين سه عامل وظيفه خود را درست انجام دهند و بدون عيب باشند ٬ احتمال بروز حادثه به صفر مي رسد . اما زماني كه حداقل يكى از اين سه عامل وظيفه خود را بدرستي انجام ندهد هيچ اتفاق ناگوارى دور از انتظار نيست . از ميان اركان اصلى تصادف ٬ انسان هوشمند ترين آنها است به گونه اي كه علاوه بر سهم خود به عنوان يك عامل ٬ كنترل نقش دو عامل ديگر در بروز تصادفات نيز توسط وي امكان پذير است . به همين دليل هر تصادفى كه اتفاق مى افتد ٬ تمام قضاوتها م توجه عامل انسانى است ٬ حتى اگر دو ركن ديگر يعنى راه و خودرو باعث تصادف شده باشند . اهميت اين موضوع بحدي است كه بارها از طريق رسانه هاي گروهي كشور و از زبان مسئولين محترم مربوط به ايمني و راه كشور سهم ۰۷ درصد ي خطاي انساني در بروز تصادفات در كشور اشاره شده است . بدون ترديد مقايسه اين سهم در چند محور نمونه كشور و مقايسه آن با معيارهاي جهاني مي تواند زمينه مطمئن تري را براي تحقق نقش 70 درصدي انسان و بررسي علمي تر چگونگي بهبود اين سهم بوجود آورد .