جامع نگري لازمه دستيابي به توسعه پايدار دركليه زمينه هاي سازندگي در كشور ميباشد كه به اين مهم بايستي فراتر از چارچوب هاي وظايف بخشي و دستگاهي نگريسته شود. در بخش آبخيزداري مهمترين چالش موجود ، تلفيق اقدامات مكانيكي و فعاليت هاي بيولوژيك براي جلويگري از فرسايش در حوزه هاي آبخيز ميباشد. دراين رابطه، احداث سدهاي رسوبگير (check dams) با هدف كنترل و رسوب و تاحدي ذخيره رطوبت از شاخص ترين اقدامات مكانيكي در سالهاي اخير بوده است. مشكل استفاده از اين سدها اين است كه بخاطر مخزن كوچك خود معمولا با اولين سيل از رسوبات عمدتا ريزدانه پر شده و نقش خود را حداثل از نظرذخيره رطوبت بسرعت از دست ميدهند.از طرف ديگر، تثبيت بيولوژيك به عنوان روشي مكمل براي جلوگيري از فرسايش، نياز مبرم به آبياري مطمئن و متناسب با دوران مختلف رشد گياهان مورد استفاده دارد. هدف از اين مقاله، ارائه راهكاري است كه چنانچه در اجراي سازه هاي كنترلي مورد استفاده قرار گيرد، مي تواند باعث عبور رسوبات ريز دانه (بار معلق) و در عوض نگهداري بخش درشت دانه (بار بستر) در پشت اين سدها بشود. در اين صورت سدهاي رسوبگير، ضمن تثبيت بستر، تبديل به يك مخزن زير زميني مصنوعي شده كه از آب تجمع يافته در ميان خلل وفرج آن – بعد از هر سيلاب – مي توان بصورت مستقيم (به روش ثقلي و يا پمپاژ) و يا غير مستقيم (تغذيه مصنوعي) جهت فعاليت هاي بيولوژيك و يا تامين آب طرح هاي ديگر در امتداد و اطراف محل احداث آنها بهره برداري نمود.

كلمات كليدي:

سدهاي آب زير زميني ، سد رسوبگير ، فرسايش ، آبخيزداري ، sand - storge dam , checkdam