كمي نمودن ميزان تاثير پروژه هاي آبخيزدار به وسيله اندازه گيري پارامترهاي تعيين كننده و بررسي چگونگي دستيابي به اهداف اصلي و فرعي آبخيزداري، اولين گام اصولي در ارزيابي پروژه هاي آبخيزداري است. به همين دليل ضرورت دارد در هر حوضه اي كه پروژه هايي به اجرا در آمده مورد نقد و ارزيابي قرار بگيرد. در اينماطلعه ارزيابي موردي چند نمونه اقدامات آبخيزداري نظير ارزيابي پروژه تراسبندي و نقش آن دركنترل فرسايش و رسوب و بهبود توليد و درآمد بهره برداران و ارزيابي پروژه هاي بانكت و فارو و نقش آن در كنترل رواناب و رسوب و ارزيابي احيا پوشش گياهي به وسيله و كشت گياهان مرتعي و قرق و حفاظت آن و نيز ارزيابي ميزان تغذيه سفره هاي زير زميني تحت تاثير پژه هاي اجرا شده سيستم هاي كنترل وبهرهبرداري از آبهاي فصلي درچند شهرستان انجام پذيرفته است. در ارزيابي عملكرد پروژه احداث كنتور فارو در اراضي شيبدار مرتعي و كشت گياهان مرتعي و قرق آن و نيز افزايش پوشش گياهي بر روي ميزان رواناب و ميزان فرسايش خاك در مناطق قرق شده و با مقايسه اعداد و اراقم قبل وبعد از قرق، چنين استنتاج مي شود كه با فازايش درصد پوشش گياهي منطقه مورد مطالعه از 10 درصد به 60 درصد ، عامل C يا پوشش گياهي از 0/48به 0/13 تقليل مي يابد. بر اساس روش ويشماير يا فرمول جهاني فرسايش «E=RKLSCP» اگر تمام عوامل را ثابت فرض كنيم و فقط عامل c (عامل پوشش گياهي) تعيير كند ميزا فرسايش از 15 تن در هكتار در سال به يك تن تقليل مي يابد و فرسايش كيفي در مرتع قرق شده از فرسايش متوسط وز ياد به فرسايش خيلي كم كاهش مي ياب. در مورد كاهش يا از بين بردن عامل شيب در اراضي شيبدار بوسيله تراس بندي، علاوه بر كنترل فرسايش و رسوب، نتايج ارزيابي اقتصادي ، اجتماعي 30 هكتار تراسبندي انجام شده و نشده در شهرستان فريدن نشان ميدهد، توليد سيب زميني از 17 تن در هكتار به 30 تن و در آمد آن از 8500000 ريال به 15000000 ريال افزايش يافته و اين باعث بهبود وضع اقتصادي آبخيزنشينان شده است. نتايج ارزيابي عملكرد بانكت همراه با كشت گياهان مرتعي نشان مي دهد مقدار روان ابي كه كنترل مي شود با استفاده از روش (SCS) در شرايط قبل و بعد از اجراي پروژه عدد CN از 79 به 59 تقليل مي يباد و به تبع آن شاخص S كه ضريب نگهداشت سطحي مي باشد از 2/66 به 6/95 مي رسد در نتيجه ميزان رواناب از 10 ميليمتر به 1 ميليمتر تقليل مي يابد، يعني 94 ردصد رواناب كنترل مي شود. همچنين ميزان افزايش ذخيره آب زير زميني منطقه شهرضاي جنوبي در طي دو مرحله آبگيري طرح هاي پخش سيلاب و تغذيه مصنوعي در سال 1376 حدود 10 ميليون متر مكعب محاسبه شده است. اين حجم آب به وسيله اندازه يري نوسانات سطح آب زير زميني به وسيله پيزومتر، رسم هيدروگراف كل منطقه اندازه گيري قنوات زير دست طرح ها بررسي شده است.

كلمات كليدي:

آبخيزداري ، ارزيابي ، فرسايش ، رسوب ، كم آبي