ارزيابي توان اكولوژيك به معناي عينيت بخشيدن به قابليت بالقوه سرزمين در قالب كاربريهاي انجام پذير و مورد انتظار است . اين تحقيق با هدف طراحي مدل نوين كاربري توسعه شهري و خدماتي به منظور استفاده در مطالعات ارزيابي توان اكولوژيك سرزمين ايران صورت پذيرفت . بدين منظور در گام نخست شناسايي فراواني عوامل اكولوژيكي پايدار و ناپايدا ر در گستره سرزمين ايران به انجام رسيد . در مرحله بعد از روش دلفي كه خود گرايشي از روشهاي تئوري فازي است براي طرح ريزي مدل استفاده گرديد. با تكميل 750 عدد پرسشنامه نظر سنجي خبرگان گرايشهاي مورد نظر (گروه دلفي ) ، كارشناسايي و تعيين اولويت فاكتورهاي اكولوژيكي تأثير گذار و سنجش ميزان ارزش فراواني هر يك از عوامل به انجام رسيد . فرآيند تجزيه و تحليل اطلاعات پرسشنامه اي با استعانت از نرم افزار آماري SPSS 11.0 صورت پذيرفت. پس از طراحي، مدل تحت برنامه Arcinfo به سامانه اطلاعات جغرافيايي معرفي گرديد . آزمون تحليل حساسيت مدل، با هدف تعيين ميزان تأثير پذيري جوابهاي بهينه در مقابل تغييرات معيني از تابع هدف به روش سيمپلكس و با استفاده از نرم افزار Lingo صورت پذيرفت. استفاده از اين مدل در فرآيند ارزيابي توان اكولوژيك به هنگام فرآيند تجزيه و تحليل منابع اكولوژيكي عرصه تحت مطا لعه و پس از توليد نقشه واحدهاي زيست محيطي به انجام مي رسد . در حقيقت نقشه واحدهاي زيست محيطي به عنوان نقشه پايه و اساس تصميم گيري در مطالعات ارزيابي توان اكولوژيك محسوب مي گردد . به منظور سنجش قابليتها و كارايي مدل جديد فرآيند ارزيابي توان اكولوژيك منطقه 22 شهر تهران به مثابۀ يك مطالعه موردي انجام و نقشه كاربري توسعه شهري و خدماتي تحت برنامه Arc view GIS 3.2a استخراج گرديد. نتايج مطالعات ارزيابي توان اكولوژيك اين منطقه با استعانت از مدل نوين نشان مي دهد كه امتيازات اختصاص يافته به واحدهاي زيست محيطي از حدا قل صفر تا حداكثر شصت و پنج متغير است . وجود عوامل محدود كننده اي همچون استقرار برخي واحدهاي زيست محيطي در مسيل رودخانه، مناطق عبور گسل و نيز اراضي تپه ماهوري مانع از اختصاص اين واحدها به كاربري توسعه شهري و خدماتي مي گردد.

كلمات كليدي:

ارزيابي توان اكولوژيك، تئوري فازي ، روش دلفي ، سامانه اطلاعات جغرافياي ، كاربري شهري و خدماتي ، مدل رياضي خطي