جاده هاي جنگلي نقش اساسي در مديريت ، حفاظت و احيا جنگل ها در مناطق كوهستاني دارند.مسيريابي اينگونه جاده ها با در نظر گرفتن عوامل تاثيرگذار از نظر زيست محيطي، رعايت نكات فني و شبكه بندي جاده هاي جنگلي و كوهستاني با استفاده از روشهاي دتي (گام پرگار) دشوار است و باعث كاستن اعتبار طراحي مي شود. امروزه با استفاده از قابليت GIS مديريت توأم اطلاعات با در نظر گرفتن عوامل تاثيرگذار در مسيريابي ، پيش بيني و ارزيابي سريع مسيرها مقدور شده است. در اين تحقيق با هدف تعيين روش مناسب پيش بيني مسيرجاده هاي جنگلي، كوهستاني،مناطق روستايي ،مناطق تفرجي و توده هاي جنگلي در حوزه سرآب خرم آباد با توجه به اصول زسيت محيطي و شبكه بندي جاده هاي جنگلي، پس از جمع آورزي داده ها ونقشه هاي مورد نياز اقدام به شناسايي عوامل تاثيرگذار در مسيريابي جاده ها در منطقه مورد مطالعه گرديد. سپس در محيط GIS نقشه هاي عوامل فوق شامل؛ شيب، خطر پهنه بندي زمين لغزش،كاربري آتي، فاصله از مناطق روستايي، تفرجي و زيارتي با فرمت رستري تهيه گرديد.در مرحله بعد، طبقات نقشه هاي تهيه شده با توجه به اهميت طبقات در دامنه نسبي 1 تا 9 رتبه بندي شدند. با توجه به تاثير عوامل فوق با استفاده از تجزيه و تحليل سلسله مراتبي اقدام به ارزش گذاري نقشه ها شد تا وزن آنها بدست آيد. با تلفيق نقشه هاي وزن داده شده عوامل تاثيرگذار در مسيريابي در محيط GIS ، نقشه مناطق مناسب عبور مسيرها حاصل گرديد. پيش بيني مسير جاده ها با استفاده از برنامه جانبي PEGGER در محيط GIS بصورت خودكار صورت گرفت. بدين ترتيب كه با استفاده از نقشه هاي رقومي (3D) در مقياس 1:2500 مدل رقومي ارتفاعي بصورت ساختار شبكه اي (TIN) تهيه و سپس منحني ميزانهاي به اختلاف ارتفاع ثابت 20 متري از مدل رقومي مذكور مجددا تهيه و استخراج گرديد. با نمايان ساختن لايه هاي مورد نياز براي پيش بيني مسير جاده هادر محيط GIS از قبيل ؛ نقشه مناطق مناسب عبور مسيرها، رودخانه ها، مناطق روستايي، تفرجي و كاربري آتي با وارد كردن شيب طولي مناسب با توجه به نوع جاده در برنامه PEGGER، اقدام به پيش بيني و ارزيابي سريع مسيرهاي مختلف جاده بين دو نقطه و در نهايت انتخاب مسير مناسب گرديد. نتايج بدست آمده در اين تحقيق نشان داد كه با اين روش ضمن عبور مسير جاده ها از مناطق با هزينه جاده سازي پايين، با توجه به ويژگي جاده هاي جنگلي و كوهستاني مسيرهاي طراحي شده پوشش شبكه بندي قابل قبولي را در كل منطقه و براي كاربري هاي مهم منطقه از جمله كاربري جنگلداري و كاربري توريسم فراهم نموده است. از سوي ديگر با توجه به اطلاعات و داده هاي در دسترس در وضعيت فعلي از قبيل نقشه هاي رقومي مورد استفاده در اين تحقيق، روش معرفي شده مي تواند به عنوان يك روش مناسب در پيش بيني مقدماتي مسير جاده هاي جنگلي و كوهستاني در سطح وسيع بعنوان جايگزين روشهاي سنتي متداول در كشور بكارگرفته شود.

كلمات كليدي:

اصول زيست محيطي ، اصول فني ، حوزه فني ، حوزه سرخاب ، جاده هاي جنگلي و كوهستاني ، كاربري اراضي ، طراحي مسيرمناسب ، GIS