انتخاب روش توزيع آب، يكي از پارامترهاي مهم و اساسي در طراحي شبكه هاي آبياري محسوب مي گردد . از لحاظ كلي روش هاي توزيع دائمي و گردشي معمولترين روشهاي توزيع آب در شبكه هاي آبياري مي باشند كه بعضاً با خواسته ها و نيازهاي كشاورزان هماهنگي ندارد . در اين شبكه ها معمولاً كانالهاي سيستم انتقال (كانالهاي درجه يك و دو ) بر اساس روش توزيع دائمي و كانالهاي سيستم توزيع ( كانالهاي درجه 3 و 4 ) بر اساس روش گردشي مورد بهره برداري قرار مي گيرد . در دهه هاي اخير در سطح كشورهاي پيشرفته، روش توزيع بر مبناي تقاضا مورد توجه قرار گرفته است . كاربرد روش هاي توزيع آب بر حسب تقاضا در شبكه هاي آبياري تحت فشار با سهولت بيشتر و هزينۀ كمتر (در مقايسه با كانالهاي روباز) امكان پذير است . با توجه به گسترش شبكه هاي آبياري تحت فشار، كاربرد روشهاي بر حسب تقاضا در اين سيتسم ها توسعه يافته است . به كارگيري اين روش نسبت به شرايط توزيع آب به صورت سنتي در سيستم هاي آبياري تحت فشار موجود، موجب ارتقاء و بهبود عملكرد شبكه مي گردد و مي تواند مبنايي جهت توجيه كاربرد اين روش در شبكه هاي تحت فشار باشد . در اين روش، ريسك به حداقل رسيده و از طرف ديگر، كشاورز با توجه به احتياج آب واقعي خود اقدام به آبياري مي نمايد و در نتيجه عملكرد سيستم در شبكه بهبود مي يابد . در اين شرايط نه به گياه تنش ناشي از كمبود آب وارد مي شود و نه آب مازاد مشابه روش هاي توزيع گردشي و دائمي به زمين وارد مي شود . همچنين مشاركت مستقيم كشاورزان در امر مديريت شبكه در اين روش و نيز ارتباط دايم و منظم آنها با مسؤلان، موجب تلفيق دانش بومي و دانش فني مي گردد و بسياري از مشكلات بهره برداري را كاهش مي دهد . در اين مقاله در نظر است به تأثير اين روش طراحي شبكه ها در جلوگيري از تلفات آب در مقايسه با روشهاي معمول توزيع آب و نيز تأثير آن در افزايش راندمان بهره وري آب، از طريق تجارب ساير كشورها، اشاره شود .

كلمات كليدي:

روش توزيع آب، سيستم بر مبناي تقاضا، شبكه تحت فشار