سوانح طبيعي و شرايط اضطراري (نظير جنگ يا درگيريها) اغلب منجر به توليد حجم عظيمي از پسماندها (آوار- زباله) با منشايي غير از پسماندهاي عادي روزانه شهري و صنعتي ميگردد. اين پسماندهاي جديد عمدتا" ناشي از تخريب ساختمانها (مسكوني-صنعتي) و همچنين عمليات كمك رساني و فعاليتهاي نوسازي و تجديد اسكان مصدومين است. با توجه به توليد حجم عظيمي از پسماندها در مدت زماني كوتاه در شرايط اضطراري، انجام اقداماتي فوري در زمينه ساماندهي و مديريت اين مواد در حين برنامه هاي كمك رساني و نوسازي بسيار ضروري است. با اجراي اقداماتي مناسب ميتوان اين پسماندها را از ديدگاههاي اقتصادي و زيست محيطي بخوبي مديريت نمود. تجربيات بين المللي نشان داده است كه در حين عمليات پاكسازي و بازسازي، بخش قابل توجهي از ضايعات ناشي از تخريب را ميتوان مورد استفاده مجدد (reuse) و يا بازيافت (recycling) قرار داد. به طوريكه ميتوان مصالح ساختماني مورد نياز براي عمليات بازسازي را فراهم كرده و به اين ترتيب از ميزان آوار تحويلي به محلهاي محدود دفن- و به تبع آن معضلات زيست محيطي- به مقدار زيادي جلوگيري كرد.(Baycan and Petersen, 2002) با توجه به مسائل ذكر شده فوق، مديريت صحيح پسماندها اعم از آوار و زباله‌ها (پس از جمع آوري) در شرايط اضطراري بايد در مراحل ابتدايي كمك رساني و برنامه‌هاي نوسازي و بازسازي مورد توجه ويژه قرار گيرد. چنانچه پسماندها بي‌برنامه در چندين مكان رها شوند، پاكسازي و اصلاح مجدد آن مكانها بمراتب با گذشت زمان پرهزينه‌تر خواهد بود. با هدف عملياتي نمودن اين مطالعات و ايجاد فضايي مناسب در كشور براي نخستين بار، موضوع مديريت صحيح پسماند‌هاي (آوار- زباله) ناشي از سوانح طبيعي به شكلي سيستماتيك پس از زمين لرزه دشت سيلاخور (لرستان) توسط مولفين مطرح شد. بر پايه مشاهدات صورت گرفته، صرفا" بخشي از آوار سالم (عمدتاً شامل آجر) به صورت موردي توسط اهالي جهت استفادهٌ مجدد (reuse) جمع‌آوري و بقيه در سطح منطقه رها شده بود. لذا به منظور مديريت بهينه آوار در منطقه زلزله زده، پيشنهادات پايه بمنظور جلوگيري از پراكنده سازي آوار، دوباره كاري در جمع‌آوري و حمل و نقل و همچنين صرف هزينه‌هاي مجدد مطرح گرديد كه در جاي خود مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.

كلمات كليدي: