آسانسور به عنوان وسيله اي جهت تسهيل در امر جابه جايي شهروندان، امروزه به طور گسترده در ساختمان ها و مراكز مختلف استفاده مي شود . با افزايش ضريب نفوذ كاربرد آسانسور در ايران، با در نظر گرفتن اين كه كشور ما در منطقه پر خطر از منظر رخدادهاي لرزه اي واقع شده است و يكي از پرخطرترين مكان ها در ساختمان در هنگام وقوه زمين لرزه آسانسورها هستند، طراحي و ساخت آسانسورهايي كه توانايي ايستادگي و استفاده در زمان زلزله را داشته باشند از اهميت به سزايي برخوردار است . در ساخت چنين سازه هايي شناخت نيروهاي لرزه اي و آشنايي با چگونگي تأثير آن ها بر سازه هاي ساختماني به منظور به كار بستن تمهيدات لازم جهت مقاوم سازي لازم است . در طراحي معمول براي آسانسور، محاسبات بيش از هر چيز به ايمني كابين از لحاظ ترمزهاي نگهدارنده، سيم بكسل ها و وزنه هاي تعادل مي پردازد و اكثرا به محاسبه مقاومت لازم براي تحمل نيروهاي عمودي و پشتيباني از سازه آسانسور اكتفا مي شود . اين در حالي است كه يكي از اصلي ترين صدمات وارد بر آسانسور در هنگام زلزله، خرابي قسمت هاي مختلف به خصوص تابيدگي محورهاي آسانسور در اثر نيروهاي وارد شده است . چنين امري باعث مي شود در زمان زلزله و بعد از آن آسانسور قابل استفاده نباشد و در صورتي كه كسي بخواهد پس از زلزله از آسانسور استفاده كند، در بين طبقات گير خواهد افتاد و در اين صورت امكان بيرون آوردن او بسيار مشكل خواهد بود . به همين دليل طراحي سامانه اي كه بتواند آسانسور را قبل از وقوع زلزله از خط خارج كند، بسيار سودمند خواهد بود . انجمن مهندسان مكانيك آمريكا (ASME) استانداردي را جهت ساخت آسانسورهاي قابل اطمينان تدوين كرده است كه به عنوان مرجعي مناسب مي تواند در امر طراحي و ساخت آسانسورهاي مقاوم مورد استفاده قرار گيرد . با توجه به اين كه ماهيت نيروهاي لرزه اي به گونه اي است كه در دو جهت افقي و عمودي وارد مي شود، جهت مقابله با اين نيروها بايستي تأثير آن را همزمان در هر دو راستا بر سازه آسانسور بررسي و مورد كارشناسي قرار داد . در اين مقاله ابتدا چگونگي تأثير نيروهاي لرزه اي وارد بر آسانسور و محاسبات مربوط جهت مقاوم ساختن سازه در برابر اين نيروها بر اساس استاندارد ASME A17.1 آورده شده و راهكارهاي مناسب جهت پايدار ساختن اجزا مختلف آسانسور به منظور سالم ماندن و قابل استفاده بودن آن پس از زلزله ارائه شده است . در ادامه به كاربرد سنسورهاي تشخيص امواج لرزه اي جهت خارج كردن آسانسور از خط پيش از وقوع زلزله پرداخته مي شود . روش عملكردي عمليات خارج كردن مسافران از كابين آسانسور قبل از وقوع زلزله كه در كاهش صدمات ناشي از زلزله براي افراد داخل آسانسور بسيار موثر خواهد بود، از نظر سيستم هاي كنترلي بررسي مي گردد .

كلمات كليدي:

آسانسورهاي مقاوم در برابر زلزله – نيروهاي لرزه اي – سوئيچ لرزه اي – استانداردASME A17.1