ايران كشوري زلزله‌خيز است تا آنجا كه بطور متوسط هر 5/2 سال، يك زلزله با بزرگي 5/6 ريشتر در آن رخ مي‌دهد. جمعيت قابل توجهي از ايران در ‌روستاها استقرار دارند و نيمي از سكونت‌گاه‌هاي روستايي بر بنياد معماري بومي و سنتي و به مفهومي گوياتر، معماري روستايي بنا شده است. اين وضع، توجه و اقدام شايسته ملي را در رابطه با مقاوم‌سازي و بهسازي سكونتگاههاي روستايي، ضروري مي سازد. تجربه نشان داده است كه در بازسازي‌هايي كه طي نيم قرن اخير در زلزله‌هاي گذشته، صورت گرفته، دو مساله پيش روي مسئولان و سازندگان اين مناطق قرار داشته است: 1- مساكن روستايي كه با مصالح كم دوام و سازه‌هاي نامقاوم ساخته شده‌اند. 2- بازسازي‌هايي كه اغلب بدون رعايت اصول ساخت و سازهاي سنتي و معماري بومي و نيز در تضاد با نظام معيشتي روستاهاي آسيب ديده، صورت گرفته است. از طرف ديگر، مكرر ديده شده است كه روستاييان ساختمانهاي بازسازي شده با نقشه، مصالح و سازه‌هاي جديد و نيز با استحكام و ضد زلزله را ترك كرده و مجدداً با مصالح و معماري بومي براي خود خانه‌سازي كرده‌اند تا پاسخگوي نيازهاي آنها در همه ابعاد باشد. به عنوان مثال مي‌توان به روستاهاي رودك و فرسينه اشاره كرد. اين مقاله با درس آموزي از بازسازي‌هاي گذشته و با آگاهي از وضعيت سازه‌هاي سنتي و بومي موجود در اغلب نقاط كشور، برآن است تا سازه‌هاي خشت و گلي را مورد بحث قرار دهد؛ از اين‌رو، ضمن بيان ويژگي هاي سكونتگاههاي خشت و گلي روستايي، تلاش شده است تا شيوه درست ساخت اين سازه‌ها و همچنين راههاي مناسب براي مقاوم سازي و ايمن ساختن آنها در برابر زلزله، مطرح نمايد.

كلمات كليدي:

مسكن روستايي، بهسازي، مقاوم‌سازي، زلزله، معماري بومي