مديريت ريسك در واقع يك نظام پويا است كه مجموعه اي از مسايل نظير شناسايي موارد ريسك، برآورد مقادير ريسك، برنامه ريزي ريسك، پيگيري چگونگي كاهش ريسك و اصول كنترل ريسك را در بر مي گيرد. اين مبحث در واقع چهارچوب نظام مند رويارويي با طيف كليه موقعيت هاي خطرناك براي سلامتي و ايمني مردم و صدمات محيطي يا شغلي را ارائه مي دهد. مديريت ريسك جايگزين تجارب افراد نمي‌باشد بلكه بر عكس به افراد مجرب كمك مي‌كند تا از دانش خود درست استفاده كنند و به جاي تصميمات ثابت و غير قابل تغيير، بر دامنه انعطاف پذيري برنامه‌هاي خود بيافزايند. به عبارتي مديريت ريسك يك مكمل و نه جايگزين براي تجربه افراد است. توسعه روز افزون و كاربرد مديريت ريسك در صنايع سبب گرديده است كه در كشورهاي اروپايي نظير انگلستان، آلمان و فرانسه، ريسك به عنوان يك مولفه عمومي تعريف و حدود و كنترل هايي براي آن تعيين گردد. شناسايي خطرات و مديريت هرگونه حادثه و خطر احتمالي در يك فرآيند جامع و منظم مديريت ريسك، به هماهنگي تمامي زير مجموعه هاي موجود در آن صنعت بستگي دارد. در سيستم هاي حمل و نقل، مديريت ريسك شامل كليه فعاليت‌هائي است كه براي جلوگيري و كاهش اثرات سوانح نامطلوب، در جهت حذف و يا به حداقل رساندن ضايعات جاني و مالي استفاده كنندگان و نيز خود سيستم حمل و نقل انجام مي شود. با استفاده از مديريت ريسك، دور انديشي در پروژه افزايش پيدا مي‌كند و به برنامه‌ريزان امكان آن را مي‌دهد تا علاج رويدادهاي خطرناك آينده را از قبل در نظر بگيرند. سازماندهي و برنامه ريزي همه جانبه در كل سيستم، جهت هماهنگي اهداف با كليه خط مشي ها و استراتژي‌ها لازم است. به علاوه توجه به موارد ذيل در پياده سازي ضروري مي باشد: • تعيين خطرات، محاسبه ريسك آن ها و ارائه راهكارهايي براي كنترل و كاهش آن • انطباق راهكارها با قوانين و مقررات مربوط به محيط زيست و ايمني مديريت بحران تنها مربوط به شرايط اضطراري و براي چرخه «پيشگيري، آمادگي، مقابله و بازسازي» مي باشد. با توجه به حادثه خيز بودن شبكه ريلي كشور ناشي از وقوع بلاياي طبيعي مختلف، تصميم گيري و وزن دهي به مراحل مذكور و نيز براي بلاياي مختلف با توجه به هزينه هاي كلان مورد نياز هر بخش، امري پيچيده مي باشد. لذا بدون مشخص بودن سياست هاي ايمني در راه آهن كشور و خطرات بالقوه و بالفعل و ميزان ريسك آنها، نمي توان مديريت بحران موثري را پياده سازي و گسترش داد. در اين پژوهش سعي شده است لزوم به كارگيري مديريت ريسك در مديريت موثر بحران در شبكه ريلي كشور معرفي گردد.

كلمات كليدي:

مديريت ريسك، مخاطره، پيامد، خسارت، مديريت بحران، صنعت ريلي، بلاياي طبيعي