بروز سوانح و بلاياي طبيعي و حوادث غيرمترقبه، با پيامدها و عواقب رواني اجتماعي متعددي همراه است. باتوجه به تبعات حاصل از پيامدها، تلاش براي كاستن از اثرات درد و رنج روان‎شناختي افراد جامعه بلاديده، وظيفه ضروري بر متخصصان بهداشت رواني است. مداخلات رواني اجتماعي به مجموعه فنون و روش‎هاي درماني كه براي كمك به افراد، در جهت كنترل شرايط بحران‎زا و با هدف كمك و امداد به قربانيان بلايا كه در هر زمان پس از بلايا كه افراد دچار بحران مي‎شوند اطلاق مي‎گردد (اهرنرايك ، مك كوايد 2001). علائم اختلال استرس پس از حادثه به سه دسته كلي طبقه‎بندي شده‎اند: 1) يادآوري و تجربه مجدد صحنه‎هاي دردناك حادثه 2) اجتناب از افكار و موقعيت‎هاي يادآورنده مربوط به حادثه و كرختي هيجاني 3) برانگيختگي شديد (كاپلان ، سادوك 2005) . يكي از مؤثرترين روش‎هاي رواني اجتماعي در درمان مبتلايان به (PTSD)درمان‎هاي شناختي، رفتاري (cognitive Behavior therapy) به همراه شيوه‎هاي حمايتي است كه به‎صورت انفرادي و گروهي اجرا مي‎گردد(نات و همكاران 2000، ميرزايي و همكاران1381– 1385،1386، 2004، فوآ و همكاران 2007) . روش‎هاي انفرادي رفتاري شناختي به مجموعه فنون آرمسازي كاربردي عضلاني musele Relaxation آموزش كنترل و مديريت فشار رواني (stress management Training) و مواجهه‎سازي يا رويارويي تصوري و واقعي Imaginal and invivo Exposure و بازسازي شناختي cognitive Restructuring اطلاق مي‎شود(فوآ و همكاران 2006). روش‎هاي گروهي به مجموعه روش‎هايي مانند بازگويي روان‎شناختي، Psychological Debriefing همراه با روش‎هاي بهبودسازي ذهني، تشويق و ترغيب افراد به بيان روايت داستان خود مي‎شود (يول و همكاران 2002)، آموزش هنرهاي نمايشي و بيانگري Expressive Art براي برون‎ريزي هيجانات و بازسازي احساسات همراه آن (ميچن بام 2000) و مداخلات متمركز بر كارهاي گروهي حل سوگ و ضربه مي‎باشد (لائور و ولمر 2002) . روش پژوهش حاضر مروري بر ادبيات تحقيق و به‎صورت سيستماتيك صورت گرفته است، منابع موردنظر مطالعه از بانك اطلاعات پزشكي، MEDLINE مقالات و كتب اصلي در سال‎هاي (2007-1990) گردآوري شده است. يافته‎هاي بررسي حاضر بر روي افراد مبتلا به PTSD ناشي از بلاياي طبيعي، حوادث غيرمترقبه، جنگ و تهاجم جنسي و تصادفات با وسايل نقليه بيانگر آن است در مراحل حاد و فوريتي پس از سانحه درمان شناختي-رفتاري جزء مؤثرترين درمان‎ها خصوصاً روش مواجهه‎سازي مي‎باشد و در مراحل مزمن و شديد PTSD دارو درماني خصوصاً SSRIs به‎علاوه روش‎هاي روان درماني CBT مؤثر مي‎باشد. نتيجه‎گيري از مرور درمان‎هاي رواني اجتماعي، اين مجموعه روش‎هاي درماني را بهترين و مؤثرترين رويكرد را در كارآزمايي كنترل شده تصادفي معرفي كرده است. نتيجه‌گيري: با مروري بر پژوهش هاي انجام شده مجموع روش‌ها و درمان‌هاي تركيبي به صورتي كه در روزهاي اول پس از سانحه مفيدترين روش‌ها، مانند بازگويي روانشناختي PD كه به صورت گروهي و پس از شناسايي افراد در معرض خطر روش‌هاي آرامسازي به‌علاوه آموزش مديريت استرس و سپس مواجهه درماني تصوري و در صورت مزمن شدن، درمان دارويي به روش‌هاي فوق اضافه مي‌گردد.

كلمات كليدي: