در جهان امروز و در كشورهاي در حال توسعه لزوم مطالعه و دقت‌نظر بر موضوع مكانيابي فضاهاي عمومي و طراحي آنها به جهت پدافند غيرعامل، ضروري به نظر مي‌رسد. ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست و براي موفق بودن در مسير توسعه نيازمند چنين رويكردي است. با توجه به منابع غني طبيعي و موقعيت استراتژيك ايران در خاورميانه و بررسي تاريخي اين سرزمين به اين نتيجه مي‌رسيم كه ايران همواره مورد طمع كشورهاي ديگر بوده است. از سوي ديگر براي رسيدن به يك توسعه همه‌جانبه و موفق مي‌بايست در استقرار فضاهاي عمومي دقت‌نظر نمود چرا كه ايران به لحاظ بروز حوادث طبيعي از جمله سيل، زلزله، … جزء مناطق حادثه‌خيز جهان به شمار مي‌رود كه بر اهميت موضوع مكانيابي و آمايش سرزمين و استقرار تأكيد مي‌كند. همواره در هنگام تهديد، كليه فضاهاي عمومي مانند مراكز درماني، تجاري و... مورد تهاجم قرار مي‌گيرند، تجارب هشت سال دفاع مقدس نشان داد كه حتي برخلاف مقررات بين‌‌المللي مراكز مسكوني مورد حمله قرار مي‌گيرند و تلفات انساني زيادي را متحمل مي‌گردند. فضاهاي عمومي كه يكي از اهداف هميشگي مورد حمله و دشمنان بوده مي‌بايست داراي ويژگي‌هايي باشد كه احتمال آسيب‌ديدن و تهديد‌ آن كاسته شده و داراي امنيت نسبي باشد. توليد سلاحهاي روز‌افزون و پيشرفته كه هر روز در جهان بيش از پيش مي‌شود ما را ناگزير به چنين سمتي مي‌برد. با توجه به نگاه دولت و نظام در سالهاي بعد از جنگ تحميلي به امر ساخت و ساز، توسعه صنايع و انجام پروژه‌هاي مهم عمراني، لزوم امنيت سايت اين پروژه‌ها و انتخاب صحيح مكان آن و تدابير پدافند غيرعامل در اين پروژه‌ها، موضوع اصلي اين تحقيق است. فراهم نمودن مقدمات اين امر از كارهاي ضروري و داراي اولويت هر پروژه مهم است. هدف از مقاله حاضر دستيابي به ويژگيهاي آمايش سرزمين، مكانيابي و استقرار فضاهاي عمومي و بررسي ويژگي‌هاي سايت مجموعه‌هاي شهري و غيرشهري و نيز مباحث معماري به منظور پدافند غيرعامل است به نحوي كه بستري مناسب براي اجراي طرح‌هاي مهم فراهم آيد تا توسعه پايدار در سايه امنيت برقرار گردد.

كلمات كليدي: