رودخانه ها از اشكال ديناميك سيستم هاي طبيعي هستند كه هر تغييري كه در بخشي از آن، به دست انسان ويا بطور طبيعي رخ دهـد ،اثرات آن درطي زمان به اجزاء ديگر ودر نهايت به كل سيستم زهكشي منتقل مي شود . احداث سدها، به عنـوان بزرگتـرين سـازه هاي هيدروليكي ،در چند دهه گذشته ،بزرگترين تغييرات را در مسير رودخانه ها ودركل حوضه هـاي زهكـشي ايجـادكرده ا نـد . تغييـرات دركاركرد فرآيندهاي ژئومورفولوژيكي ناشي از احداث سدها، در افزايش ميزان رسوبات ،جابجائي در جبهه نهشته گذاري وكاوشي وتغيير در مورفولوژي عرضي وطولي بستر جريان رودخانه ها ( در بالا وپايين دست سدها ) ،از مهمترين تظـاهرات چنـين تـاثيراتي هـستند . ايـن تاثيرات درمحدوده هاي نيمه خشك ،كه عكس العمل سريعي نسبت به بروز تغييرات دارند ،بسيار مشخص تر است . حوضه هـاي پـرآب كوهستان سهند ،واقع در شمال غرب كشور – به عنوان يك منطقه ن يمه خشك - از بسياري جهات توجه طراحان ومهندسين سـازه هـاي هيدروليكي را به خود جلب نموده است . در اين بخش از كشور، سدهاي متعددي با اهداف مختلف ،احداث شده ويا دردسـتوروكار احـداث قراردارند . اما متاسفانه دراثر برخي از تصميمات عجولانه ويا عدم آگاهي كـافي از پيامـدهاي ژئومورفولويكي،اكولـوژيكي ،بيولـوژيكي و ... ناشي ازاحداث سدها ويا عدم توجه به روند تغييرات آب وهوايي در آينده ،احداث چنـين سـازه هـايي ،بـه بـروز مـسائل عمـده اي درمحدوده هاي مذكور منجر شده است . در اين مقاله سعي خواهد شد ،پيامدهاي ناشي از احداث سدها درحوضه هاي كوهـستاني منـاطق نيمه خشك مورد بررسي قرار نحوه بروزتغييرات دربسترجريان رودخا نه ها،در قالب ارائه نمونه اي از حوضه سهند ( قرنقوچاي ) ،موردتحليل قرارگيرد .

كلمات كليدي:

سدها ،اثرات سدها ،پيامدهاي ژئومورفولوژيكي سدها ، افزايش رسوب پشت سدها ،مورفولوژي رودخانه ه ا ،مناطق نيمه خشك