طرح سد و نيروگاه برق آبي گتوند عليا از جمله بزرگترين طرحهاي سد سازي در حال اجرا بر روي رودخانه كارون است. اين طرح كه در 25 كيلومتري شمال شهرستان شوشتر واقع شده شامل يك سد سنگريزه اي با هسته رسي و يك نيروگاه سطحي با ظرفيت نهائي 2000 مگاوات مي باشد. طرح آبرسان اين نيروگاه شامل مجموعه اي از حفاريهاي زيرزميني با حجمي بالغ بر 900000 مترمكعب است كه در زير تكي هگاه چپ سد ايجاد م يشود. يكي از بخش هاي اين سيستم انتقال آب شفتها ميباشند كه عبارتند از: شفتهاي S شكل، شف تهاي دريچه اي و شفت هاي مخازن فشارشكن. روشي كه معمولا براي حفاري شف تها بكار گرفته ميشود شامل احداث يك پايلوت داخل شفت اصلي و تعريض آن از بالا به پايين مي باشد. در اين صورت از پايلوت احداث شده جهت انتقال مصالح انفجاري در حين تعريض استفاده ميشود. در خصوص احداث پايلوت راهكا رهاي متفاوتي وجود دارد كه معمولا با توجه به وضعيت توپوگرافي منطقه و قابليت دسترسي به تراز بالا و يا پايين شفت و ماشي نآلات موجود، آنها را به صورت بالارو يا پايين رو حفاري م ينمايند، كه هر يك داراي مزايا و معايب خاصي است. اما نكت ه قابل توجه در حفاري آنها علاوه بر موارد فوق لزوم بررسي وضعيت زمي نشناسي ساختگاه مي باشد تا بر اساس آن روش اجراي بهينه انتخاب شود. در خصوص پايلوت شفتهاي طرح آبرسان سد گتوند نيز با توجه به توپوگرافي ساختگاه آن و محدوديت دسترسي به تراز فوقاني شفتهاي دريچه اي و تراز تحتاني شفتهاي S شكل و زما نبندي محدود پروژه، لازم بود تا پايلوت شف تهاي دريچه اي به روش بالارو و پايلوت شفتهاي S شكل به روش پايين رو حفاري شوند. در اين مقاله جزئيات مربوط به رو شهاي اجراي بكار گرفته شده، مزايا و معايب و براوردهاي فني و اقتصادي هر يك از روش ها با در نظر گرفتن شرايط سنگ منطقه ارائه شده است.

كلمات كليدي:

پايلوت، شفت، حفاري پايي نرو، حفاري بالارو، ارزيابي فني و اقتصادي