سالانه تقريبا 1% از حجم ذخيره مخازن جهان از رسوب پر يك شود كه اين مقدار در شورهاي در حال توسعه كه با پديده هايي از قبيل افزايش جمعيت و توسعه صنايع مواجه مي باشند، بيشتر مي باشد. در اين راستا راه هايي براي كاهش دادن سرعت رسوب گذاري و به تبع آن، پر شدن مخزن وجود دارد. يكي از اين راهها بازيابي حجم از دست رفته مخزن با استفاده از عمليات شاس مي باشد. عمليات شاس به معناي بازيابي حجم از دست رفته مخزن بدون استفاده از روشهاي گران قيمت مكانيكي مي باشد. با توجهب ه انه ساخت سدهاي بزرگ در كشورهاي مختلف با محدوديتهايي همچون مسائلزيست محيطي و برنامه هاي سياسي موجه است كه نتيجه اين محدوديت ها ساخت تعداد كنتري سد بزرگ در دهه اخير سنبت به دهه هاي گذشته مي باشد، در حال حاضل كانون توجهات روي كاهش حجم مرده مخزن و حجم رسوبات ورودي به مخزن معطوف مي باشد. با وجود برخي مشكلات، عمليات شاس در برخي سايت ها روشي موثر مي باشد. اصطلاح Draw down به مفهوم پايين آوردن تراز آب در مخزن مي باشد. كاهش تراز آب مخزن براي چند هفته يا چند ماه در طول فصول پر آبي (سيلابي) هم نوعي از عمليات شاس مي باشد. با اين وجود هدف اصلي كاهش تراز مخزن در فصول پر آب، خارج كردن سيلاب ورودي به مخزن است كه به دنبال آن رسوباتي كه توسط جريان سيلابي وارد مخزن شده نيز خارج مي شود. در اصطلاح به اين كار اسلويسينگ (بندسازي) گفته مي شود. (Sluice به دريچه تخليه رسوب گفته مي شود و منظور از sluicing خارج كردن رسوبات با كمك دريچه تخليه رسوب مي باشد). اسلويسينگ را معمولا چيزي از غير فلاشينگ مي دانند، اين در حالي است كه اسلويسينگ نوعي فلاشينگ است. تاكنون عمليات هاي شاس زيادي روي مخازن جهان صورت گرفته است كه برخي از آنها موفقيت آميز نبوده است. در اين گزارش امكان سنجي اجراي عمليات شاس در مخزن سد سفيدرود اورده شده است. با استفاده از اين امكان سنجي ، پتانسيل بازيابي ظرفيت از دست رفته مخزن مشخصي شود.

كلمات كليدي:

شاس ، رسوبزدائي ، wallingford ، لايروبي ، ظرفيت فعال ، امكان سنجي