يكي‌ از مشكلات اساسي‌ كه‌ امروزه‌ فرا روي‌ تأسيسات ذخيره‌‌سازي، آبگيري، توزيع‌ و انتقال‌ آب‌هاي‌ سطحي‌ قرار دارد مسئله‌ انتقال رسوب، رسوب‌گذاري‌ و خسارات ناشي‌ از آن‌ است. با احداث سدهاي‌ مخزني‌ بر روي‌ رودخانه‌ها رژيم هيدرولوژيكي طبيعي و نيز خصوصيات هيدروليكي‌ تغيير مي‌نمايد و به‌ علت كاهش سرعت آب ورودي‌ به‌ مخزن،‌ بخش عمده‌اي‌ از رسوبات در حال حمل ته‌‌نشين‌ ‌مي‌‌شوند. رسوب‌گذاري انجام شده‌ باعث كم شدن حجم‌ ذخيره‌‌ي مخازن‌ و نيز كاهش عمر مفيد سدها مي‌گردد. تخليه‌‌ي رسوب از مخازن‌ سدها نيز مشكلات مورفولوژيكي و زيست محيطي‌ متنوعي‌ را براي بازه‌هاي پايين دست به وجود مي‌آورد. در اين مقاله آخرين‌ وضعيت 22 سد مخزني‌ مهم‌ كشور از نظر رسوب‌گذاري در مخزن بررسي شده و رده‌بندي آن‌ها بر اساس نرخ كاهش حجم ساليانه،‌ انجام شده است. بر اساس آمار ارائه‌ شده‌ در اين مقاله‌ سدهاي‌ كارده‌ و جيرفت به‌ ترتيب با 3/94و 2/7 درصد بيشترين‌ كاهش حجم ‌ساليانه مخزن‌ در اثر رسوب‌گذاري و سدهاي‌ لار و كرج‌ به‌ ترتيب با 0/22 و 0/26 درصد‌ كمترين كاهش ساليانه‌ حجم‌ مخزن را به‌ خود اختصاص داده‌اند. اين‌ تحقيق‌ متوسط كاهش حجم‌ ساليانه‌ي‌ مخازن‌ كشور را 15/1 درصد و متوسط حجم‌ رسوب‌گذاري‌ ساليانه‌ي مخازن‌ را معادل 111/31 ‌ميليون‌ متر مكعب نشان‌ مي‌دهد. همچنين‌ در اين مقاله با در نظر گرقتن منابع توليد رسوب، توصيه‌ها و راهكارهاي عملي براي كاهش مشكلات رسوب‌گذاري در مخازن سدها مطرح شده‌ است.

كلمات كليدي:

آب، رودخانه، رسوب‌گذاري، سد، مخزن سد، آبخيزداري، حفاظت خاك